In de zorg is meer ruimte gekomen voor ondernemerschap en aandacht voor wensen van consumenten. Innovatie is noodzakelijk gezien de groeiende zorgvraag en de steeds krappere arbeidsmarkt. Innovaties komen niet vanzelf, laat staan dat iedereen ze overneemt. In vergelijking met andere sectoren heeft de zorg nog heel wat hindernissen te nemen en belemmeringen weg te werken. Alle reden voor het Innovatieplatform om innovatie in de zorg op de agenda te zetten.

Het Innovatieplatform heeft zeven weken geleden een oproep gedaan aan de zorg. Het overweldigende aantal van 130 projecten is binnengekomen. Alle 130 indieners hebben gemeen dat zij belemmeringen ervaren, waardoor hun innovaties regionaal blijven steken of een stille dood dreigen te sterven. Het product MammaPrint van het Nederlandse bedrijf Agendia bv stuit op zo’n belemmering.

MammaPrint is een moleculaire test die de diagnostiek van borstkanker sterk verbetert, waardoor beter bepaald kan worden welke vrouwen geen risico lopen op uitzaaiingen. Hierdoor hoeft 20-25% van de patiënten geen dure en belastende chemotherapie meer te ondergaan. De kosten van opname in het basispakket kun je zo wegstrepen tegen de directe besparing op kosten voor chemotherapie. Ook hebben deze patiënten een veel korter ziekteverzuim.
Het is een van de winnende baanbrekende initiatieven in de zorg tijdens een topconferentie die het Innovatieplatform heeft gehouden. MammaPrint is vorig jaar door Time Magazine uitgeroepen tot een van de beste uitvindingen in de zorg wereldwijd. Ondanks Amerikaanse goedkeuring wordt de test in Nederland nauwelijks toegepast, want hij is niet opgenomen in het basispakket.

Ook veel andere innovaties stokken. Dit is verbazingwekkend als je bedenkt dat de ingediende initiatieven leiden tot een aantoonbaar betere zorg, hogere kwaliteit van leven voor de patiënt en kostenbesparingen tot honderden miljoenen. Het Innovatieplatform heeft dit aangekaart bij minister Klink van Volksgezondheid. Die heeft vorige week toegezegd dat hij de baanbrekende initiatieven in de zorg beter zal ondersteunen. Niet alleen door snelle landelijke invoering van vier door het Innovatieplatform geselecteerde zorginnovaties mogelijk te maken, maar ook door structurele belemmeringen voor innovatie in de zorg nu echt weg te nemen.

Nog twee aansprekende voorbeelden van de topconferentie: Grip® is een zelfmanagementsysteem voor jonge diabetespatiënten. Aangetoond is dat dit systeem miljoenen bespaart en complicaties voorkomt doordat jeugdige patiënten op speelse wijze (gaming) veel meer inzicht in hun eigen ziektebeeld krijgen. Invoering komt traag op gang omdat het zorgsysteem onvoldoende financiële prikkels bevat voor preventie.
Point matcht zorgvraag en -aanbod in de regio Den Haag op digitale wijze tussen ziekenhuizen en zorginstellingen en zorgt voor goede informatieoverdracht tussen behandelaars. De patiënt ligt sneller in het juiste bed en ook nog eens in het bed van zijn of haar voorkeur. Point bespaart geld en voorkomt veel ergernis. Hier is integrale financiering en steeds wisselende regelgeving het knelpunt.

Het Innovatieplatform is blij dat minister Klink in overleg met ons het Zorginnovatieplatform heeft ingesteld, omdat er in de zorg nog een wereld te winnen is. De stelselherziening heeft tot meer ruimte voor innovatie geleid, maar nu is er behoefte aan een consistent stimuleringsbeleid. Er is ook betere communicatie nodig over de bestaande mogelijkheden: wij pleiten voor een snelle start van de Zorginnovatiewijzer, een ‘loket’ waar mensen op maat advies krijgen over de kansen van hun project.
Het wensenlijstje dat wij aan Klink en het Zorginnovatieplatform hebben gegeven, is echter langer. In het vergoedingensysteem moeten meer innovatieprikkels ingebouwd worden, waardoor risico nemen lonend wordt. Een betere samenwerking van de eerste en tweede lijn met patiëntenorganisaties vereist ontschotting in financieringsstructuren en nieuwenetwerkdiagnose-behandelcombinaties. Nu worden alleen aparte diagnose-behandelcombinaties vergoed, en dat werkt belemmerend voor integrale zorginnovaties. Preventie moet aantrekkelijker worden en de ‘care’ moet meer financiële ruimte krijgen voor innovatie.

De weg waarlangs nieuwe producten en diensten in het vergoedingenpakket kunnen komen, moet versneld en vereenvoudigd worden. Nieuwe producten kunnen zo optimaal profiteren van de Nederlandse markt en deze ook benutten als springplank voor introductie elders in de wereld.

Claudia Zuiderwijk schrijft namens het Innovatieplatform. Zij is voorzitter raad van bestuur van Tergooiziekenhuizen en zorgmanager van het jaar 2008.
De stelselherziening heeft tot meer ruimte voor innovatie geleid, nu is er behoefte aan stimuleringsbeleid.

Bron: Willem-Jan Calis