In de afgelopen maand is in een aantal media het bericht verschenen dat bloed afkomstig van gekweekte wormen of pieren gebruikt zou kunnen worden als alternatief voor de transfusies van menselijke rode bloedcellen. Hoewel Sanquin zelf geen ervaring heeft met het kweken van pieren of wormen, wil zij hier toch graag enige kanttekeningen bij maken.

Een Frans biotech bedrijf meent dat de bijzondere eigenschappen van hemoglobine in pierenbloed zich goed lenen om dit te gebruiken als ‘kunstbloed’. Hemoglobine is het eiwit waarmee in ons bloed zuurstof wordt getransporteerd, omdat het zuurstof kan binden in de longen en in de weefsels weer kan loslaten. De regulatie van het binden en loslaten van zuurstof vindt bij mensen (en andere zoogdieren) plaats binnenin de rode bloedcel en is daarmee gescheiden van het waterig deel van bloed, het bloedplasma. In het bloed van de pier is deze afscheiding er niet. De afscherming van hemoglobine in de rode bloedcel is de belangrijkste hindernis gebleken bij de ontwikkeling van kunstbloed. Een tweede belemmering is de complexe regulatie van onze bloeddoorstroming. Het klassieke beeld van bloedvaten, die overal en permanent in ons lichaam aanwezig zijn, blijkt in weefsels niet te kloppen. Het lichaam is, afhankelijk van de omstandigheden, in staat bloedvaten af te knijpen en open te zetten. Bij dit mechanisme spelen rode bloedcellen waarschijnlijk een belangrijke rol.

Met alle kandidaat-producten voor kunstbloed uit de afgelopen 30 jaar zijn, ondanks veelbelovende resultaten bij proefdieren, uiteindelijk bij de mens belangrijke complicaties gevonden die toepassing van deze producten in de weg staan. Het is zeer onwaarschijnlijk dat het hemoglobine van pierenbloed de complexe regulatie van zuurstoftransport en van bloeddoorstroming bij de mens zal kunnen imiteren. De inschatting dat men dit in 2015 als bloedsubstituut bij mensen zal kunnen gaan gebruiken, is dan ook niet realistisch.

Optimistischer kan men zijn over een toepassing bij het bewaren van organen voor transplantatie, omdat in dat geval het hemoglobine van pierenbloed kan worden weggewassen voordat het orgaan bij de ontvanger wordt ingebracht. Hierover moeten andere experts dan Sanquin echter hun mening geven. Sanquin houdt zich bij haar specialisme, de bloedtransfusie.

Bron: Sanquin