De Nederlandse instellingen voor geestelijke gezondheidszorg bieden tezamen 83 programma’s aan voor mensen met een depressie. De meeste programma’s zijn van start gegaan na 2005. Daarvoor vond de behandeling van deze patiënten plaats op meestal ongecoördineerde wijze: de Riagg’s, de psychiatrische poliklinieken en de psychiatrische ziekenhuizen boden behandeling aan zonder dat behandelaars onderling overleg hadden. Binnen een programma vindt afstemming wel plaats. Juliusonderzoeker drs. Adri Peters (vroeger werkzaam als directeur Innovatie bij Altrecht) en ondergetekende onderzochten samen met medische studenten de kwaliteit van de zorgprogramma’s voor mensen met een depressie. Daartoe vroegen zij de teksten van al die programma’s op.

Ondergetekende presenteerde de uitkomsten van dit onderzoek op 18 november op het symposium Depressiebehandeling: Quo Vadis? dat de Amsterdamse GGz-instelling JellinkeMentrum organiseerde. Het congres vond plaats in de prachtig verbouwde Barbizon Palace tegenover het Amsterdamse Centraal Station. Uit het Julius onderzoek komt naar voren dat er wordt gewerkt volgens de moderne inzichten van de onlangs gerealiseerde multidisciplinaire richtlijnen voor de behandeling van mensen met een depressie. Er wordt niet of nauwelijks gebeunhaasd. De afstemming binnen de GGz instellingen zelf is ook goed geregeld. Duidelijk is welke afdeling wat doet en wat de onderlinge verwijscriteria zijn. Maar academische onderzoekers zijn kritisch en ik moest in dat Barbizon Palace ook vier minpunten noemen:

1. een beschrijving van de doelgroep en oorzaken van het ontstaan van de hulpvraag ontbreken in de meeste programma’s

2. er worden zelden samenwerkingsverbanden genoemd met preventie bevorderende instellingen zoals GGD’en en maatschappelijke instanties, met de eerstelijn en met bijvoorbeeld arbodiensten over depressieve werknemers

3. er ontbreken meestal aparte paragrafen over depressieve allochtonen en

4. er wordt zelden iets gezegd over crisisinterventies bijvoorbeeld bij meldingen van zelfmoordpogingen van depressieve patiënten. Natuurlijk zijn Adri Peters en ik blij met wat is bereikt in twee jaar tijd. Maar een zorgprogramma is geen disease management zolang de hier genoemde vier punten geen aandacht krijgen. Na mijn lezing op 18.11 vond een fel debat plaats over de rol van de geestelijke gezondheidszorg bij depressies. Eén miljoen Nederlanders slikt hedentendage in dit mooie land antidepressiva. De Groningse hoogleraar Trudie Dehue en auteur van het boek De depressie epidemie vond dat psychiaters te veel het depressieve individu behandelen en te weinig depressief makende condities op het werk en in de maatschappij aanpakken. Dehue op 18.11: vroeger was de maatschappij maakbaar en nu alleen het individu. Haar opponent prof. Willem Nolen was het hiermee uiteindelijk wel eens. Mijn suggestie dat disease management programma’s voor mensen met een depressie zowel preventieve, maatschappelijke als curatieve interventies horen te omvatten, kwam niet meer aan de orde in dit polariserende debat. Wil je mijn Power Point presentatie inzien met veel meer cijfers en feiten dan in dit bericht? Surf dan naar www.integratedcare.nl/lezingen Tot zover dit bericht. Op 10 december start op het Julius Centrum de Masterclass Disease management. Daarin komt de aansturing en vormgeving van de zorgprogramma’s in de geestelijke gezondheidszorg uitvoerig aan de orde. Er zijn nog twee plaatsen beschikbaar. Wil je deelnemen? Surf dan naar www.integratedcare.nl en klik door op nascholing. Je kunt ook een mail sturen naar masterclass organisator Margriet Hageman op G.M.C.Hageman@umcutrecht.nl

Guus Schrijvers