“Hoe is het met mijn gezondheid gesteld? Bij mij in de familie komt kanker voor, krijg ik dat dan ook? Ik voel me de laatste tijd niet zo lekker, maar met een gewoon onderzoek is niets te vinden…” Een groeiend aantal mensen wil preventief medisch onderzoek laten doen. Momenteel kent Nederland twee organisaties, die zo’n uitgebreide screening aanbieden. Een daarvan is PrivateScan. Medicalfacts ging op bezoek. We mogen met z’n allen niet meer in openbare ruimten roken en overgewicht ligt al jaren onder de loep. Hart- en vaatziekten zijn volksvijand nummer een en kanker is een gevaarlijke tweede. Met andere woorden: zou het niet logisch zijn als je veel van die ellende kan voorkomen door bewuster bezig te zijn met je lijf? Niet roken, gezonder eten, meer bewegen én voorbereid zijn op wat er mis kan gaan.

Je zou denken dat een preventieve medische screening (of Total Body Scan) met gejuich wordt ontvangen. Helaas denkt de overheid er tot nu toe anders over: het is in ons land nog niet toegestaan. Daarmee loopt Nederland achteraan, want in de rest van Europa mag het wel. De bezwaren waar de overheid tegenaan hikt: Het zou voor iedereen te doen moeten zijn en dus aftrekbaar bij een zorgverzekeraar. Dat is nu niet het geval, een screening wordt bestempeld als duur. Daarnaast zijn er de ethische bezwaren. Stel dat je je helemaal gezond voelt, wil je dan weten of je iets mankeert? Waarom zou je, Ignorance is bliss tenslotte. En, kunnen instanties die zo’n scan uitvoeren onderscheid maken tussen iets wat verontrustend kan zijn en nader onderzoek behoeft, of alleen een mogelijk toekomstperspectief is?

In het voorjaar van 2009 moet ook hier het besluit eindelijk genomen worden. Aan het vervolg is al gedacht: bij goedkeuring zal Het Nationaal Programma Bevolkingsonderzoek de kwaliteit van de preventieve screening permanent gaan bewaken en verbeteren.

Medicalfacts loopt wel graag voorop als het om de feiten gaat en besloot zelf op onderzoek uit te gaan. De volgende vragen komen aan de orde:

· Hoe is de werkwijze bij een preventieve screening?

· Wat voor apparatuur wordt gebruikt en hoe gevaarlijk is dit?

· Krijg je een standaard pakket of is er sprake van maatwerk?

· Hoe zijn nazorg en psychologische begeleiding geregeld?

· Hoe gegrond zijn de bezwaren van de overheid?

Wat is een Total Body Scan?

Een Total Body Scan is een techniek waarmee de staat van je gezondheid door middel van beeldvormende technieken zichtbaar wordt. Het hele lichaam ondergaat een nauwkeurige screening en dit maakt helder wat de specifieke risicofactoren kunnen zijn van degene die het onderzoek ondergaat. Bij PrivateScan, het bedrijf waar Medicalfacts op bezoek ging, bestaat de totale preventieve screening uit de volgende onderdelen:

- Een gedetailleerde lijst met vragen over erfelijkheidsfactoren, medische historie, medicijngebruik en lichamelijke klachten.

- Een intakegesprek waarin aan de hand van de vragenlijst en eventuele klachten wordt bepaald welke apparaten worden ingezet.

- BMI controle (Body Mass Index, belangrijk om overgewicht te meten).

- Metingen van vocht- en vetgehalte, spiermassa en longfuncties.

- ECG’s van hart in rust en bij inspanning.

- Echoscopie van hart en halsslagaderen.

- Bloed- en urineonderzoek.

- Een fietsergometeronderzoek.

- Een MRI-scan (eventueel in combinatie met andere onderzoeken zoals röntgen, indien nodig.)

- Eindgesprek met een van de artsen.

- Indien nodig gratis bemiddeling bij het vinden van een ziekenhuis of specialist voor vervolgbehandelingen.

</kader>

Het onderzoek

Nieuwsgierig als we zijn op de redactie willen we allemaal wel zo’n scan, dus dobbelen we om wie de proefpersoon zal worden. Het lot kiest voor Thomas, die samen met een van onze redacteuren PrivateScan zal bezoeken dat deels gevestigd is in Nederland en deels in Duitsland. Het onderzoek vindt plaats in het moderne en multidisciplinaire Medical Center Ruhort, net over de grens.

Tijdens de rit bespreken we alle mogelijke scenario’s. Stel nou eens dat ze iets ergs vinden, wat zou je dan doen? En wat als je hoort dat je over twintig jaar iets kan krijgen waar geen middel tegen bestaat, wil je dat dan eigenlijk wel horen? Thomas is dapper, hij wil álles weten.

Broodjenuchter arriveren we bij de kliniek. Nadat de vooraf toegestuurde papieren zijn ingeleverd volgt een gesprek met een van de artsen. Thomas geeft aan dat hij zich vooral zorgen om zijn hart maakt, naar aanleiding van zijn familiegeschiedenis waarin hart-en vaatziekten voorkomen.

Na het gesprek is het tijd voor het uitgebreide lichamelijk onderzoek. Vervolgens gaat hij naar de MRI voor de scan die ruim een uur zal duren. Al met al zal de dag zo’n zes uur in beslag nemen. Gelukkig bevindt alles zich onder een dak. En bijkomend prettig voordeel: er is geen sprake van lange wachttijden.

Wat is een MRI-scan?

Een MRI is een scanner die driedimensionale beelden maakt van delen van het lichaam. Het apparaat is instelbaar op millimeters, dit bepaalt tevens de nauwkeurigheid van de scans. Op deze wijze worden onder andere tumoren en poliepen zichtbaar. De MRI maakt foto’s van boven naar beneden, van voor naar achteren en schuin volgens een techniek die ook wel Total Imaging Matrix (TIM) wordt genoemd. Bij een Total Body Scan, waarbij het hele lichaam wordt gescand, lig je tussen een half uur en een uur in het apparaat, afhankelijk van de instellingen. Hoe preciezer het apparaat is ingesteld, hoe meer beelden. De ene kliniek maakt om die reden 1000 foto’s, de andere 2500. Vervolgens beoordeelt een radioloog de scans. De MRI werkt op basis van magneetresonantie. Hierbij is dus geen enkele kans op radioactieve straling. <Meer over MRI op http://nl.wikipedia.org/wiki/MRI>

Radioactieve straling

Terwijl Thomas zich uitgebreid laat doorlichten, krijgt onze redacteur een rondleiding van directeur Frank Hefti. De sfeer is zeker niet kil en klinisch, maar vriendelijk en comfortabel.

Het valt op dat de kliniek de beschikking heeft over geavanceerde middelen waar menig Nederlands ziekenhuis alleen maar van kan dromen: topapparatuur zoals een Dual source CT, een Hi-tec PET/CT en een 3.0 Tesla MRI, die een heel accurate beeldvorming laat zien met behulp van ultramoderne technologie.

De MRI is hartstikke veilig, zo wordt benadrukt. Zeker, sommige organen, zoals hart en longen, zijn beter zichtbaar met een röntgenfoto. Maar ook daarvoor gebruiken ze hier uitstekende apparaten die allang niet meer te vergelijken zijn met wat er tien jaar geleden op dit gebied bestond. Het feit dat hartcatetherisatie bijvoorbeeld niet langer nodig is, danken we aan deze nieuwste technologieën en die zijn in alle opzichten een belangrijke vooruitgang. <Meer over de apparatuur die PrivateScan gebruikt vindt u hier: http://www.privatescan.nl/technologien>

Zekerheid

Steeds mensen hebben een hoger risico op moderne ziekten zoals diabetes, hart- en vaatziekten en kanker, dat in veel gevallen het gevolg is van een bepaalde levensstijl. Een tijdige bijstelling van eet- en leefgewoonten kan voorkomen dat iemand ziek(er) wordt. Preventie is daarom zeer zinvol. Iedereen is immers gebaat bij vroegtijdige opsporingen en behandeling.

‘Bijna al mijn klanten hebben mij laten weten bewuster om te gaan met hun gezondheid na het preventief onderzoek en het lifestyle advies van PrivateScan,’ zegt Frank Hefti. ‘Zij hebben onze adviezen ter harte genomen. Ook al was de gezondheid na de scan goed, toch hebben zij in de meeste gevallen nog aanpassingen gedaan om gezonder te gaan leven.’

De overheid vindt dat er voorzichtig moet worden omgegaan met preventieve screening, omdat bedrijven misbruik zouden kunnen maken van angstgevoelens die er bij veel mensen leeft over hun gezondheid. Daardoor zouden ze onnodig op kosten gejaagd kunnen worden.

‘Alsof wij die bodyscans te pas en te onpas bij jan en alleman uitvoeren. Dat is natuurlijk niet terecht,’ zegt Hefti. ‘Bij iemand van twintig die zich zorgen maakt om zijn hart, terwijl daar geen reden toe is, zullen we niet snel een röntgenfoto maken. Een Total Body Scan is trouwens altijd een persoonlijk traject, anders is het zoeken naar een speld in een hooiberg. Wij zien onszelf als een natuurlijk filter voor artsen in Nederland en kunnen gericht doorverwijzen als dat nodig is. Meer dan 50% van de mensen waarbij iets is geconstateerd, wordt binnen één á twee weken in deze kliniek of elders in Duitsland geholpen, vaak zelfs al de volgende dag. Die bemiddeling is een extra service van PrivateScan. En dat is de reden dat het merendeel van onze klanten niet in Nederland wordt behandeld, omdat de wachttijd daar veel langer is of de apparatuur er simpelweg niet is. Wij zijn dus in staat snel te anticiperen op hetgeen tijdens de scans en de onderzoeken wordt gevonden. Als er al iets wordt gevonden.’

Hij voegt eraan toe dat internationaal wetenschappelijke studies keihard aantonen dat een tumor met dodelijke afloop door een scan in een vroeg stadium opgespoord kan worden. ‘Dan kun je er in veel gevallen nog iets aan doen. De ELCAP studie laat zien dat preventie winst oplevert in vele opzichten. Ook de Heinz Nixdorf Recall laat soortgelijke resultaten zien. Maar,’ waarschuwt hij, ‘geen enkele screeningtest geeft absolute zekerheid.’

Een preventieve screening kost bij PrivateScan gemiddeld zo’n 1400 euro. Inderdaad, dat moet je (nu nog) uit eigen zak betalen. Maar als je alle onderzoeken per onderdeel bekijkt vallen de kosten erg mee. Overigens, door het prijskaartje is een scan per definitie een weloverwogen keuze. Dat betekent dat degene die het laat doen zijn of haar gezondheid serieus neemt. Je zult in het algemeen waarschijnlijk minder kosten maken voor je werkgever en verzekeraar als je bewust met je gezondheid omgaat.

Als blijkt dat er een behandeling nodig is dan wordt deze door Nederlandse zorgverzekeraars vergoed. Dat is vastgelegd in de Europese regelgeving. De verwachting is dat er nog enige verschuiving in de markt zal optreden, maar dat de onderzoeken in de toekomst goedkoper zullen worden.

Hart

Tijd voor de uitslag van Thomas. Op grote flatscreens krijgen we de resultaten van de scans te zien en worden de bevindingen besproken. De onderzoeken waar nog niet direct een uitslag van is omdat het lab daar meer tijd voor nodig heeft, worden later nagestuurd. De 3D-beelden van de MRI zijn op DVD gezet en krijgen we mee naar huis.

Tot onze geruststelling valt de uitslag bijzonder mee. De bloedwaarden zijn gunstig en over het algemeen kan Thomas tevreden zijn. Over zijn hart hoeft hij zich echt niet druk te maken.

‘Bent u met deze meneer getrouwd?’ vraagt de cardioloog tot slot met een knipoog aan onze redacteur. ‘Hij heeft maar een klein hartje.’

En daarmee is alle zorg van Thomas, die bang was voor een vergroot hart, ongegrond verklaart.

Claudia van der Sluis