Het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis heeft, voor zover bekend, als eerste ziekenhuis in Nederland een Nierstenenpolikliniek opgericht. Internist-nefroloog Harald Brulez, samen met uroloog Ernst van Haarst initiator van de polikliniek, analyseert de situatie van de niersteenpatiënten. In samenwerking met Celeste Blankenzee, diëtist Cordaan Thuiszorg, geeft hij advies over medicijnen of een ander voedingspatroon, om herhaling te voorkomen.

´Veelal hebben de stenen een onderliggend probleem, zoals een verkeerd eetpatroon. De behandeling van niersteenpatiënten bestaat nogal eens uit alleen de verwijdering van de stenen´, aldus Brulez. Dit lost acute klachten wel op, maar het structurele probleem niet, waardoor de kans op herhaling groot is. Het voorkomen van nieuwe nierstenen bespaart kosten van een eventuele nieuwe behandeling en veel leed van de patiënten.

Groeiend probleem
Door een veranderd leefpatroon zijn nierstenen een steeds vaker voorkomend probleem in de Westerse wereld. Ze komen vooral voor bij mannen. In de jaren zeventig had ongeveer acht procent van de mannen boven de zestig een verleden met nierstenen. In de jaren negentig was dit al twaalf procent en waarschijnlijk is dit percentage nog verder gegroeid. Niersteenpatiënten hebben een grote kans op herhaling. Dertig tot veertig procent krijgt binnen vijf jaar nog een keer last van nierstenen wanneer niet wordt ingegrepen.

Minder kans op herhaling
Nierstenen worden meestal spontaan geloosd, maar dit is vaak een pijnlijk proces. Niersteenpatiënten komen vaak bij de uroloog terecht, die door een ingreep de stenen kan verwijderen of het uitdrijvingsproces kan vergemakkelijken. ´In den lande wordt, ook als het om herhalingsgevallen gaat, vaak te beperkt of soms zelfs geen onderzoek naar oorzaken van steenvorming verricht´, aldus Brulez, ´Hierdoor wordt meestal niet achterhaald wat de onderliggende oorzaak is en wordt er onvoldoende gedaan om de kans op herhaling te verkleinen. Bij tachtig procent is echter wel iets aan te wijzen dat de aanmaak van stenen veroorzaakt. Vaak is verkeerde voeding een oorzaak, maar ook een nier- of stofwisselingsstoornis kan nierstenen veroorzaken.´

Niersteenpatiënten worden door de urologen van het ziekenhuis nu doorverwezen naar Brulez. Ook steeds meer huisartsen sturen hun patiënten door. Op dinsdag houdt hij een combinatiespreekuur met diëtist Celeste Blankenzee. ´Ik heb dan de urine- en bloeduitslagen en waar mogelijk ook uitslagen van steenanalyses en kan dan in veel gevallen de achterliggende oorzaak bepalen. De kans op nieuwe stenen is vaak te verkleinen met medicijnen of een ander voedingspatroon. In het laatste geval kan de patiënt meteen door naar de diëtist, en krijgt direct advies over een ander voedingspatroon.´ Na drie maanden komen de patiënten terug om te onderzoeken of de interventies hebben gewerkt.

Nierstenenpoli bespaart kosten
Door de grote kans op herhaling loont het voor de patiënt om uit te zoeken wat de oorzaak is. We kunnen de herhalingskans met de helft terug brengen. Hierdoor betalen de onderzoeken en het consult zich terug. De kosten van de onderzoeken naar de oorzaak en het consult wegen niet op tegen de kosten van een niersteenbehandeling, laat staan dat ze opwegen tegen het ongemak en de pijn, die patiënten ondervinden van nierstenen. Met deze resultaten bespaart het project uiteindelijk meer geld dan dat het kost. Zorgverzekeraar Agis financierde mede hierom de nierstenenpoli.

Sinds de opening van de nierstenenpoli, 1 februari dit jaar, zijn de bevindingen erg positief. ´Sommige patiënten zitten in tranen tegenover me, omdat er eindelijk iets aan hun probleem wordt gedaan. Sommige collega’s denken dat patiënten niet zitten te wachten op de onderzoeken die nodig zijn, maar niets is minder waar.

Niersteenpatiënten tevreden
Bovendien staan nierstenen meestal niet los van andere aandoeningen, die voor de algehele gezondheid slecht zijn. Brulez: Zo zie ik vaak mensen met een te hoge bloeddruk of (beginnende) suikerziekte, die beiden ook een relatie hebben met een verkeerd voedingspatroon. Nierstenen kunnen dus een indicatie zijn voor andere problemen, die niet aan het licht komen als de patiënt zonder verder onderzoek weer naar huis gaat.

Bron: Sint Lucas Andreas Ziekenhuis.