Blommestein InnovatieLab Zorg2.0
Op 5 maart j.l. vormde Kasteel De Vanenburg in Putten het decor voor de eerste ‘live’ topontmoeting tussen de zorg- en internetwereld. Zorgbestuurders, specialisten en huisartsen gingen in gesprek met twitteraars, bloggers en online marketeers over de betekenis en mogelijkheden van Web2.0- internettoepassingen voor de gezondheidszorg. In een zeer gevarieerd programma werden plenaire introducties en debatten afgewisseld met parallelle verdiepingssessies over businessmodellen, communities, transparantie en positionering van Zorg2.0. Het afsluitende kasteeldiner ‘Opposites Attract’ vormde het hoogtepunt van een inhoudelijke kennismaking tussen beide werelden.

Martijn Hulst: Paleisrevolutie in patiëntgerichte zorg?
In de eerste inleiding van het plenaire programma geeft Martijn Hulst zijn visie op zorg 2.0. Martijn Hulst, Blogger en Adviseur zorgmarketing, Tam Tam en Hutspot, begeleidt organisaties van 1.0 naar 2.0 en zelfs naar 3.0. Op wikihow.com heeft Hulst de definitie opgezocht van een revolutie,
http://www.wikihow.com/Start-a-Revolution. Een van de stappen in het ontketenen van een revolutie is het zoeken van gelijkgestemden, en dat is waar Zorg2.0 over gaat. “Het gaat er over dat we vrienden gaan worden en met elkaar gaan optrekken”. Zorg2.0 gaat veel over toepassingen, denk aan
twitter, hyves, secondlife, linkedin, maar ook marktplaats en e-bay zijn 2.0-achtige toepassingen. Inmiddels gaan 2 miljoen Nederlanders dagelijks on line via hun mobiele telefoon.

Een aantal feiten op een rijtje:
7 op 10 patiënten gaat naar Dr. Google voor een bezoek aan huisarts of specialist
52% van de patiënten zoekt op internet in keuzegedrag
14% van de patiënten publiceert online over ziekte en behandeling
1 op 3 patiënten baseren zich op content van niet-medisch professionals
6% van de informatie in lotgenoten-communities is foutief

Martijn Hulst, Blogger en Adviseur zorgmarketing, Tam Tam en Hutspot: “2.0 is een verandering waarbij de professional moet gaan acteren in een netwerk.”

Hulst geeft aan dat 2.0 niet alleen over gadgets gaat maar over mensen die elkaar op internet ontmoeten en informatie delen. “Het is een sociaal-maatschappelijk fenomeen waarin we samen willen co-creëren, informatie willen delen en waarde creëren, van winstmaximalisatie naar nutoptimalisatie.” Als voorbeeld van informatie delen noemt Hulst een video op YouTube van een muis in het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis. Patiënten ontmoeten elkaar op patientslikeme.com, hyves en
lotgenotencontact. Zorg2.0 zorgt hiermee voor een nieuwe relatie tussen patiënt en zorgverlener. De zorgverlener kan hier met patiëntgerichte zorg op inspelen en zich afvragen wat hij hierin wil gaan doen. Het Blommestein Innovatielab is dan ook niet ‘de bloggers tegen de zorgbestuurders’ maar
heeft tot doel om kennis te maken met elkaar.

Jennifer Mccabe Gorman: Health 2.0, the only thing that matters
Jennifer Mccabe Gorman, Blogger Health Management RX, was helaas wegens griep niet overgevlogen vanuit New York, maar had, geheel in 2.0stijl, wel een digitale boodschap aan de aanwezigen: http://www.youtube.com/watch?v=kTS_qY2IlQw

Hans Kedzierski: Bestuurlijke interpretatie van Zorg2.0
Na de introductie op Zorg2.0 maakt Hans Kedzierski, Voorzitter Raad van Bestuur van GGZ Friesland de vertaalslag naar de bestuurlijke betekenis voor de zorg en stelt de vraag: “Wat betekent zorg 2.0 voor jouw functioneren als institutie?” Kedzierski heeft vorig jaar een reis gemaakt naar de Cleveland Clinic in de VS, waar hij de Google Health pilot heeft gezien, een variant op het EPD, met online patiënten dossiers, maar dan met meer mogelijkheden voor burgers/patiënten zelf. Hij licht de PHR
(Personal Health Record) ontwikkelingen toe en zoomt verder in op zorg 2.0.

Hans Kedzierski, Voorzitter Raad van Bestuur van GGZ Friesland:
“In een concurrerende omgeving moet je als instelling nadenken hoe je strategisch voordeel kunt halen uit wat er om je heen gebeurt.”

Als voorbeeld hoe de institutionele zorg omgaat met haar (digitale) omgeving noemt Kedzierski de status van technologie in ziekenhuizen. “Er is nog geen applicatie voor het EPD, het ICT landschap in Nederland is versnipperd, er wordt te weinig geïnnoveerd en er is te weinig geld. De ICT beloftes worden vaak niet waargemaakt en het ‘not invented here syndroom’ is groot, er is weinig bereidheid om samen te werken. De bestuurlijke interesse voor het onderwerp is doorgeschoven, de mensen die
wat willen zitten nu op andere posities.”

Er zijn echter wel global players, Microsoft, Google en Relay Health die zich met de zorgmarkt bezighouden, wat drijft hen? Zij denken na over hoe ze hun klant tevreden maken en hoe ze sterker worden ten opzichte van de concurrent door partnering met grote zorgaanbieders. Er zijn ook een aantal locale initiatieven zoals het Landelijk Schakel Punt en mijnmedischegegevens.nl.

Kedzierski zoomt in op de global players. Microsoft is misschien al verder dan Google in de Verenigde Staten en heeft een platform voor individuen om hun informatie op te slaan. Microsoft heeft een groot bereik en hebben enorm veel data. De motivatie om zich op deze markt te richten? “Health is de allergrootste groeimarkt.” Google is vanouds een searchbedrijf met een consumer driven model. Doel van Google is advertentieverkoop en de shareholder value. Google heeft een groot bereik en vergaande
integratie met Duke Portal. De ontwikkelingen gaan snel. Relay Health brengt arts en patiënt bij elkaar en organiseert de binding van de klant aan een ziekenhuis. Alle informatie is beschikbaar waardoor er aan disease management kan worden gedaan. Ze kunnen applicaties koppelen en hebben een hoge klanttevredenheid.

Wat is in Nederland nodig om een online patiëntendossier te ontwikkelen? “We moeten sectoren gaan verbinden en samenwerken met dienstverleners. We moeten niet wachten op Google.” Kedzierski ziet mogelijkheden om in een round table met dienstverleners, PHR-aanbieders, cliënten en web 2.0
mensen randvoorwaarden te kunnen formuleren voor een volledig online patiëntendossier. Met zo’n groep kun je binnen een half jaar een online patiëntendossier ontwikkelen.

Yme Bosma, Business Development Hyves: Vragen aan de Hyves community
Wie beter een vraag te stellen over Zorg2.0 dan een van de grootste online communities zelf? Yme Bosma, Business Developer voor Hyves zette een enquête uit onder Hyves leden. Inmiddels hebben 7,2 miljoen Nederlanders een profiel op Hyves. Bosma zette in de ochtend voor het congres de vragen
uit en 2000 hyvers respondeerden: kosten 100 euro. Representatief? “De hyvende Nederlanders zijn natuurlijk niet alle Nederlanders”, zegt Bosma maar hij durft de strijd wel aan te gaan met Maurice de Hond.
De presentatie van de resultaten van Yme´s vragen aan de Hyves community zijn online te vinden:

http://docs.google.com/Present?docid=dg22g52h_1g797xpf4&skipauth=true

Debat over de kansen en consequenties van zorg 2.0
Tijdens de aansluitende paneldiscussie vraagt voorzitter Martijn de Greve een reactie van de panelleden op Zorg2.0. Jan Kremer, gynaecoloog en oprichter van de Digitale IVF-Poli van het UMC St. Radboud noemt de empowerment van de patiënt en de mogelijkheden van die patiënt om een
belangrijkere rol te spelen in zijn eigen gezondheid. Lodi Hennink, Algemeen Directeur van de Landelijke Huisartsenvereniging vindt het niet opmerkelijk dat er een 2.0 wereld is, wel de schaal waarop het zich ontwikkelt. Hij noemt zichzelf onbewust onbekwaam op dit gebied. “Je krijgt pas een
probleem als het te laat is”.

“Het gevaar is dat er over je gesproken wordt en je zelf geen deelgenoot bent van wat er speelt.” aldus Lodi Hennink, Algemeen Directeur, LHV.
Pieter Hasekamp, directeur van Zorgverzekeraars Nederland ziet een gapende kloof tussen de enthousiaste verhalen die hij van de inleiders heeft gehoord en wat er feitelijk in de zorg gebeurt. “Er zijn een paar mensen die touwbruggen bouwen maar de zorg is nog niet van de patiënt zelf.” Iris
van Bennekom, plv Directeur Generaal Langdurige Zorg constateert dat iedereen bij haar geld komt vragen om vernieuwing te realiseren maar de mensen die vernieuwing máken zijn nog nooit bij haar geweest. “Als ze met een internetondernemer zouden gaan praten hebben ze het geld helemaal niet nodig.” Kremer sluit aan bij het beeld van de touwbrug en noemt het amateurisme. “We moeten de handschoen oppakken en ermee aan de slag gaan.”

De Greve vraagt wat de panelleden zouden veranderen als ze op de stoel zouden zitten van hun buurman. Marcel Heldoorn, E-health expert van NPCF op de stoel van Hennink zou luisteren naar de patiënt. “70% van de patiënten ziet een consult met de huisarts wel zitten en dat wordt nog maar
heel beperkt in praktijken aangeboden.” Vanuit de zaal komt een reactie van Bloem, neuroloog van het UMC St. Radboud die al erg bezig is met 2.0 en constateert dat het systeem het niet makkelijker maakt. “De hele zorg is ingericht op dokters. Er zijn fysieke schotten (de ziekenhuismuren) en
financiële schotten. Er moet integrale financiering komen die het pad van de patiënt volgt.”

Hennink neemt plaats op de stoel van Hasekamp en haakt aan op ketenzorg. “We zouden protocollen moeten maken op basis van samenwerking. De verzekeraar heeft veel informatie over patiënten en die wordt nog niet ontsloten. De schotten zitten samenwerking in de weg.”

Hasekamp neemt plaats op de stoel van Van Bennekom. “We moeten naar een redenering dat alles mag, tenzij. Draai het om en betrek de patiëntenorganisaties erbij.” Kremer heeft 2.0 al ontdekt.

Jan Kremer, Gynaecoloog en Oprichter Digitale IVF-Poli, UMC St. Radboud
“Het werk is leuker geworden met zorg 2.0. De patiëntgerichtheid en de sfeer op de afdeling zijn verbeterd. Ik vind de mondige patiënt heerlijk.”

Van Bennekom geeft aan dat weerstanden bespreekbaar moeten worden gemaakt. “Wat mag er dan eigenlijk niet?” In het systeem zullen ongetwijfeld schotten zitten zegt Iris. “Als ik vraag waar de schotten zitten in het systeem dan blijft het angstaanjagend stil. De angst om te veranderen houdt
ontwikkeling tegen.” Jan Willem Faessen van MyFactory reageert vanuit de zaal. “Geef een incentive om een goed product te leveren. Wat is het effect van een positieve beoordeling en hoe breng je het ondernemerschap in?” Kremer noemt als incentive de droom die hij waar wil maken.“De
incentive om te veranderen is de droom om je werk als professional beter ten uitvoer te brengen en mensen te helpen.” De patiënt die de wisdom of the crowds heeft wordt door Kremer genoemd als tegenkracht, je moet de confrontatie aangaan. Kremer kan er van genieten als hij op de digitale poli
leest dat mensen elkaar gaan helpen en steunen. “Het beste voor een dokter is als hij op een gegeven moment niet meer nodig is.”
Henk Veeze Voorzitter Raad van Bestuur van Diabeter reageert vanuit de zaal en geeft aan dat iedere patiënt 4 of 5 andere patiënten aanbrengt. “Op je eigen level moet je een topniveau van zorg leveren. Soms moet je hiervoor de organisatie aanpassen om deze up to speed te maken. Er is inderdaad angst voor verandering. De zorg is uitermate conservatief.” Kremer stelt dat we het klassieke netwerk van de ziekenhuizen hebben gehad. Veeze van Diabeter ondersteunt dit argument.
“Ziekenhuizen willen een compleet pakket bieden terwijl patiënten bereid zijn om vele kilometers te reizen. “

Ruurd Priester van Lostboys werkt sinds kort in de zorgbranche samen met Vilans. Hij vraagt zich af hoe de zorg zich verhoudt tot andere sectoren. Banken bijvoorbeeld lopen voor op de zorg.” Kremer heeft een verklaring voor het verschil. “De zorg is een andere ‘markt’, artsen willen niet veranderen omdat ze een comfortabele positie hebben. Hun bedje is gespreid en daardoor is de wil om te veranderen niet zo groot.

Jeroen Schumacher, programmaleider van Vilans geeft aan dat familieleden vaak mondiger zijn dan patiënten. In de langdurige zorg heb je vaak met familie te maken. Hij verwacht dan ook dat in dit type zorg de ontwikkelingen sneller zullen gaan. Hennink reageert; “het loont als je je als chronisch zieke aansluit bij een (online) groep.” Gerard Roos, manager staf van Diabetes Vereniging Nederland geeft aan mensen met een chronische ziekte niet te onderschatten. Ze hebben zelf vaak veel kennis.
“Patiënten moeten zichzelf steviger positioneren.”

De Greve bevraagt Robert Mol, e-mail dokter, over zijn ervaring met Zorg2.0. Eigenlijk is de naam e-mail dokter al weer verouderd. Mol begon 8 jaar geleden toen e-mail opkwam als e-mail dokter voor patiënten die niet gemakkelijk bij de huisarts naar binnen stappen. Ze komen bij hem omdat ze zich schamen voor de kwaaltjes die ze hebben. Mol is niet bang dat hij het verkeerde advies geeft, hij heeft ook veel telefonisch contact met de patiënten. Hij kwam helaas in de problemen met de Nederlandse Zorg Autoriteit (Nza), zijn werkwijze werd niet gesteund. Hij blijft toch e-maildokter en zijn patiënten betalen hem met vrijwillige giften, en dat blijkt best lucratief te zijn. Hasekamp vindt Mol een uitzondering. “e-mail consults komen nauwelijks van de grond.” Van Bennekom vraagt zich
hardop af of we deze vorm van consult moeten betalen uit de collectieve middelen.

Iris van Bennekom, plv Directeur Generaal Langdurige Zorg, Ministerie VWS
“Als de zorgverzekeraar of de overheid zich ermee bemoeien dan komen er gegarandeerd regels.”

Op het moment dat de overheid garanties biedt op een bepaald systeem dan zitten er grenzen aan. Buiten de regels om kan het wel geeft Van Bennekom aan. “Regels zijn er dan ook om overtreden te worden.” Hennink heeft nog wat twijfels, “de patiënt moet wel contact hebben met de arts. Bij
bijvoorbeeld de vaccinatie van jonge meisjes tegen baarmoederhalskanker werkt de wisdom of the crowds nu contraproductief. Je moet oppassen bij preventieve maatregelen.”

Hulst wordt gevraagd door De Greve om een reactie en hij blijft bij zijn standpunt. “Als je het gesprek met elkaar aangaat kun je het broodje aap verhaal weerleggen.” Kremer sluit af met een toekomstvisie. “We veranderen als dokters van de alwetende paternalist in een coach door zorgland 2.0.”