Uitsluitend zorginstellingen met essentiële zorgfuncties zoals spoedeisende zorg, mogen bij problemen rekenen op overheidssteun. Ook als instellingen met een groot marktaandeel dreigen failliet te gaan kan de overheid onder strikte voorwaarden steun verlenen. Dit adviseert de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) in zijn advies ‘Steunverlening zorginstellingen’.

De RVZ vindt dat zorginstellingen failliet moeten kunnen gaan. Als een instelling failliet gaat, neemt een andere onderneming de opengevallen plaats in. Als de overheid klaar staat om instellingen overeind te houden, benadeelt zij instellingen die hun financiën wel op orde hebben en verstoort zij de concurrentie op de zorgmarkt. Bovendien mag de overheid op grond van Europese regelgeving geen steun verlenen aan ondernemingen. Wel aan ondernemingen met een wettelijke taak, maar dan moet de wet ook duidelijk maken om welke taken het in de gezondheidszorg gaat.

Bij grote financiële problemen of dreigend faillissement is vaak sprake van overname of fusie. Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) is bevoegd om voorgenomen fusies te beoordelen. Zij doet dit op advies van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). De RVZ adviseert dat de NZa bij deze beoordeling ingaat op de vraag of de voorgenomen fusie gevolgen heeft voor de publieke belangen van kwaliteit en toegankelijkheid van de zorg. De NZa moet beoordelen of de de fusie-zorginstelling financieel levensvatbaar is en of de omvang van het marktaandeel van de gefuseerde instelling niet tot onaanvaardbaar grote financiële risico’s leidt.

De RVZ pleit ervoor een early warning-systeem bij de NZa in te richten voor zorginstellingen met essentiële zorgfuncties of met een marktaandeel van 35 procent of meer. Zo wordt voorkomen dat instellingen in de financiële problemen raken. Het signaleren van financiële problemen aan de NZa wordt voor deze instellingen verplicht. De instellingen moeten zelf oplossingen bedenken in een herstelplan. Daarnaast adviseert de RVZ dat zorginstellingen waar een early-warning-systeem voor geldt verplicht worden een faillissementsverzekering af te sluiten.

Bron: RVZ