De Nederlandse ziekenhuizen werken nauw samen om de patiëntveiligheid te verbeteren. In VUmc wordt op 2 november PASSPORT ingevoerd, een verzameling multidisciplinaire checklisten in het chirurgisch traject, waarmee de kans op vermijdbare fouten drastisch wordt verkleind.

“Je kunt maar beter een brand voorkomen, dan dat je hem moet blussen”, zegt Birgit Schoenmakers, stafadviseur instituut ondersteuning patiëntenzorg (IOP), over PASSPORT. De afkorting dat staat voor Patient Safety System in het Peri-Operatieve en RisicomanagementTraject. “De patiënt zal merken dat er meer naar zijn of haar naam en geboortedatum wordt gevraagd, ter controle dat we de juiste patiënt voor ons hebben.”

Afvinken
PASSPORT is afgeleid van SURPASS (Surgical PAtient Safety System) en ontwikkeld door het AMC. “Samen met een implementatiegroep, waarin alle disciplines in het chirurgische traject zijn vertegenwoordigd, is de lijst – gebaseerd op de meest voorkomende incidenten – aan onze situatie aangepast”, zegt Schoenmakers. Ze benadrukt dat het werkdruk voor het personeel niet zal toenemen. “Het expliciteert wat nu al wordt gedaan, het is een kwestie van afvinken van punten.” De checklisten moeten worden bekrachtigd met naam en handtekening. Niet aftekenen betekent dat een bepaalde handeling niet is uitgevoerd. “Je kunt het inderdaad zien als een soort paspoort. Op het moment dat je niet aan de voorwaarden voldoet mag je de grens niet overgaan.”

Werkbaar
Niet consciëntieus invullen van de vragenlijsten kan de patiëntveiligheid in gevaar brengen. “Maar het moet wel werkbaar zijn”, zegt hartchirurg Alexander Vonk. “En toegespitst op individuele gevallen.” Vonk vindt dat systeem voornamelijk gebruikt moet worden, waarvoor het bedoeld is: het volgen van een veilige procedure. Niet meer en niet minder. “Daar heb ik op een constructieve manier mijn mening over gegeven.”

Hij vergelijkt PASSPORT met autorijden. Niet zomaar iets aannemen, maar altijd alert blijven op mogelijke fouten. Vonk heeft veel geleerd van twee piloten die voor Transavia en de KLM werken en een bedrijf zijn begonnen om kennis uit de luchtvaart algemeen toe te passen. Van hen komt de volgende vergelijking: “Als je ‘s nachts altijd over een bepaald kruispunt rijdt, waarvan je zeker weet dat er om twee uur ‘s nachts niemand aankomt, dan blijf je toch voor de stoplichten staan. Ook al lijkt datgene wat we doen veilig, door het te standaardiseren en te protocoliseren kunnen we het toch veiliger maken. Een piloot controleert met een checklist steeds opnieuw alles wat hij moet doen. Elke keer weer. Wat in de luchtvaart cruciaal is, is het creëren van marges. Als je door rood licht rijdt, dan heb je geen marge meer om een dreigende aanrijding te vermijden. PASSPORT is het creëren van een veiligheidsmarge. Dat vind ik een briljante stelling.”

Ruud Pattiapon
bron: Tracer