Sleutelfiguur bij patientveiligheid: de patiënt. In de week van de patiëntveiligheid, van 23 tot en met 27 november, buigen zorgprofessionals zich over de vraag hoe de kans verkleind kan worden dat patiënten het slachtoffer worden van medische fouten. De patiënt zelf speelt daarbij een sleutelrol, vindt de Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie. De NPCF signaleert dat zowel patiënten als zorgverleners zich daar onvoldoende van bewust zijn.

Deskundigen op het gebied van patiëntveiligheid zijn het erover eens: het komt de veiligheid ten goede als de patiënt bij zijn behandeling wordt betrokken. De patiënt kan een laatste barrière vormen voor fouten die soms door opeenvolgende zorgverleners niet zijn gesignaleerd. Daarnaast beschikt de patiënt over belangrijke informatie zoals allergische reacties op eerdere behandelingen, medische voorgeschiedenis, aspecten m.b.t. leefstijl, eigen beleving etc. Bovendien krijgt de patiënt door een actieve rol meer grip op zijn eigen situatie.

“Zorgverleners zijn zich niet altijd bewust van de meerwaarde van de bijdrage die een patiënt kan leveren aan de veiligheid van zijn eigen behandeling”, zegt Atie Schipaanboord, directeur Beleid en Organisatie van de NPCF. “De patiënt zelf is zich er ook niet altijd van bewust hoe hij er actief aan kan bijdragen dat zijn behandeling veilig verloopt. Wij vinden patiëntveiligheid niet een zaak van alleen artsen en verpleegkundigen; de patiënt maakt deel uit van dat zorgteam. Hij is de kern van de zorgverlening en kan informatie aanleveren of fouten signaleren.”

Vanuit die visie heeft de NPCF in samenwerking met UMC Utrecht, Isala Klinieken Zwolle, LEVV en OMS – de zogenaamde patiëntveiligheidskaart ontwikkeld. De kaart bevat tips en aanwijzingen hoe een patiënt zelf kan bijdragen aan de veiligheid van zijn zorg. De NPCF heeft recent een onderzoeksverslag uitgebracht waaruit blijkt dat sinds de introductie drie jaar geleden de kaart in vier van de tien ziekenhuizen op enigerlei wijze wordt gebruikt. Uit de inventarisatie blijkt dat patiënten waardevolle signalen over risico’s en incidenten afgeven.

De NPCF werkt aan meerdere varianten op de patientveiligheidskaart zodat naast ziekenhuizen ook andere zorginstellingen en zorgverleners een instrument in handen hebben om de patiënt te betrekken bij de veiligheid. Bovendien is er een downloadcentrum in ontwikkeling. Zorginstellingen kunnen hier informatie, afbeeldingen en handleidingen downloaden om naar eigen inzicht en gebruik een patientveiligheidskaart samen te stellen. Er zijn al diverse varianten van de kaart in omloop, waaronder placemats, de omslag van een notitieblok en posters.

Bron: NPCF