Hartrobot
Hartsterfte voorkomen cardiologen al tien jaar door buisjes in vernauwingen van de kransslagaderen te brengen. De verkalking woekert dan door. Zelfs bij het bij ons gebruikelijke herhaaldelijke inbrengen van buisjes faalt het hart vaak na enkele jaren.
Een betere oplossing, afkomstig van de Universiteit van Utrecht, is de robotgeassisteerde omleiding met een gezonde borstkastslagader, waarvan de vier essentiële onderdelen de afgelopen vijftien jaar in het laboratorium zijn ontwikkeld. Twee zijn met Mxxx (-edit redactie) (VS) verder ontwikkeld voor menselijke toepassing. Voltooiing van deze techniek zou hartpatiënten een weinig belastende, doelmatige oplossing kunnen bieden. Economisch is het ook belangrijk. Kransslagaderinterventie is de meest uitgevoerde en meest lucratieve medische ingreep.
Het researchteam is in het zicht van de haven gestrand, omdat de universiteiten sinds drie jaar hun researchbudget, inclusief de licentieinkomsten uit eigen onderzoek (€ 3 mln per jaar) moeten inzetten om hun dagelijkse operatie draaiende te houden. De nieuwe overheidsbetalingssystemen veroorzaken enorme verliezen op de routinezorg, omdat de hoge kosten van extra materialen — bijvoorbeeld stollingsfactoren voor bijkomende aandoeningen zoals bloedingziekte — niet worden vergoed. Ook de kosten van behandeling van complexe ziektes zoals aangeboren hartafwijkingen worden onvoldoende vergoed. De betalingssystemen lopen ook achter, waardoor noodzakelijk standaardonderzoek niet wordt vergoed.
Industrierobotten hebben de auto goed en goedkoop gemaakt. Maar omdat de automatische slagaderhechting nog niet operationeel is, blijft de operatie een grote, technisch moeilijke ingreep. Minder goed opgeleide operatieteams blijken de omleiding op de slagaderen van een kloppend hart niet optimaal aan te leggen: bij een op de twintig patiënten zit de omleidingslagader al na een jaar dicht. Als het Utrechtse onderzoeksteam de ontwikkeling van de robotgeassisteerde operatie via een sleutelgatopening af zou mogen maken, kan patiënten een weinig belastende ingreep met langdurig resultaat geboden worden.
Starre overheidbetalingssystemen verhinderen zo’n ultieme vertaalslag, waardoor de licentieinkomsten opdrogen. De investeringen worden geen commercieel succes, maar moeten worden afgeschreven. Het volgende kabinet moet van Nederland weer een kenniseconomie maken en de patentpositie op het gebied van de innovatieve kransslagaderchirurgie een kans geven.
Het Utrechtse opleidingscentrum voor kloppend hartchirurgie is verplaatst naar Leuven en ook in China, India en de VS wordt het merendeel van de kransslagaderoperaties al gedaan met de Utrechtse instrumenten, waardoor de ontwikkeling naar die landen verschuift. Alleen de onmiddellijke herinvestering van de licentieinkomsten kan de kennisvoorsprong redden. De politiek moet de strop van falende overheidsbetalingssystemen niet op de universiteiten afschuiven.
Dr. drs. Wim Huppes MBA is internist in Hilversum.
