Blauwalgen of blauwwieren zijn eigenlijk bacteriën die eruit zien als wier. Als ze gaaf zijn hebben de meeste blauwalgen een blauw-groene kleur, enkele zijn rood-bruin. Vanwege de productie van giftige stoffen is blauwalg schadelijk voor de gezondheid. Gezondheidseffecten komen het meeste voor bij kleine kinderen, omdat deze tijdens het zwemmen veel water binnenkrijgen. De verschijnselen van blauwalg-besmetting worden zichtbaar twaalf uur nadat er gezwommen is.

De symptomen van blauwalg-besmetting zijn nogal uiteenlopend: hoofdpijn, huiduitslag op armen of benen, maagkramp, misselijkheid, braken, diarree, koorts, een pijnlijke of rode keel, oorpijn, oogirritaties, lopende neus of gezwollen lippen. Zwemmers die de blauwalgen binnenkrijgen, kunnen maag- en darmstoornissen ondervinden. De verschijnselen houden ongeveer vijf dagen aan en verdwijnen vanzelf.

Hou er rekening mee dat dezelfde verschijnselen ook door andere bacteriën veroorzaakt kunnen worden, vandaar dat altijd de huisarts geraadpleegd moet worden. Door gemeentes wordt geadviseerd niet in gemeentelijke wateren te zwemmen, zodra blauwalg is geconstateerd.

Blauwalgen kunnen bij warm weer in het water ontstaan. Ze komen vooral voor in zoet, stilstaand water van vijvers, maar ook in zwemplassen. Drijvend aan het wateroppervlak vormen ze een laag die op olie lijkt. Als de laag dikker wordt en de algen minder ruimte hebben, gaan ze afsterven. Blauwalg vormt dan een groenachtige, stinkende brei. Bij het afsterven produceert blauwalg toxische stoffen, die schadelijk kunnen zijn voor mens en dier. Deze komen altijd via de mond het lichaam van een organisme binnen, van blootstelling via de huid is geen sprake.