Supermarkten als Albert Heijn, Jumbo, Lidl en Aldi concurreren met elkaar aan de voorkant, waar de verkoop van hun producten plaats vindt. Prijzenoorlogen en profilering vinden aan dit front office plaats. Aan de achterkant, ofwel de back office, concurreren zij niet. Zij werken samen bij bijvoorbeeld het gebruik van de streepjescodes, het pinnen aan de kassa en de productetikettering. Deze filosofie van concurrentie aan de voorkant en samenwerking aan de achterkant, komt ook voor bij bijvoorbeeld bierbrouwerijen, (hypotheek)banken, telefoonbedrijven, metaalindustrie en oliemaatschappijen. Veelal werken de grote bedrijven samen aan de back office: de kleine volgen dan veelal noodgedwongen. Die samenwerking wordt aangeduid als pre-concurrentieel. Ze vormen veelal een conditie vooraf om concurrentie mogelijk te maken. Want hun front office activiteiten worden daardoor vergelijkbaar voor de finale consument.

In Nederland kopen vier grote zorgverzekeraars voor ongeveer 90% van de bevolking de zorg in. De lezers kennen hun namen: Achmea Agis, Uvit  ofwel Univé, CZ groep en Menzis. Zou het mogelijk zijn dat deze grote vier zich gedragen als het commerciële bedrijfsleven met samenwerking aan de back office en concurrentie aan de front office?

Deze vraag stond centraal tijdens een out-of-the-box gesprek op 2 september tussen Marcel van Loosbroek en Guus Schrijvers. De eerstgenoemde heeft zijn sporen verdiend met innovaties in de metaalnijverheid en is voorzitter van de Stichting Innovatie Projecten In de Zorg (STIPOIZ) met een omzet van 2,5 miljoen. Die stichting richt zich vooral op innovaties in de ICT bij kleinere zorginstellingen (zie uitvoerig www.stipoiz.nl). De conclusie van Van Loosbroek en Schrijvers  was, dat de grote vier prima pre-concurrentieel zouden kunnen samenwerken aan de back office door gezamenlijk eisen te stellen aan de zorgaanbieders over productbeschrijving, te hanteren kwaliteitscriteria, taakconcentratie en deconcentratie, alsmede onderlinge uitwisselbaarheid van ICT.  Deze aanpak zou betekenen dat concurrentie (aan de voorkant) en planning (aan de achterkant) in de zorg zijn te integreren en niet zoals in de afgelopen verkiezingen elkaar uitsluiten. Voor leidinggevenden bij zorgverzekeraars en zorgaanbieders betekent dit, dat zij in staat zijn om soms een heftige concurrentie strijd te voeren met elkaar en dan weer samenwerken.

Noot redactie:
Guus Schrijvers is Hoogleraar Public health in het bijzonder Structuur en functioneren van de Gezondheidszorg
Julius Centrum voor Gezondheidswetenschappen en Eerstelijnsgeneeskunde
Universitair Medisch Centrum Utrecht
email:  a.j.p.schrijvers@umcutrecht.nl