Thioridazine, een oud, patentloos, goedkoop medicijn voor de behandeling van schizofrenie, is ook werkzaam tegen de verwekker van tuberculose. Dit blijkt uit studies in het laboratorium en bij muizen, die uitgevoerd zijn door onderzoekers van het UMC St Radboud (Longziekten en Medische Microbiologie) en het RIVM. Het middel werkt ook tegen de multiresistente tuberculose, die wereldwijd een grote bedreiging vormt. Het onderzoek staat in PLoS One, een invloedrijk online wetenschappelijk tijdschrift.

Thioridazine behoort tot een groep middelen, die in de jaren vijftig als antibioticum geïntroduceerd werd, maar tot de dag van vandaag vooral toegepast wordt als antipsychoticum bij de behandeling van schizofrenie. Als antibioticum raakte deze groep middelen op de achtergrond, omdat er in het ‘gouden tijdperk’ van de antibiotica veel andere effectieve medicijnen beschikbaar kwamen.

Nu is er onder medici hernieuwde belangstelling voor de antibacteriële werking van thioridazine, en wel als middel tegen de verwekkers van multiresistente tuberculose (MDR-tbc). Deze vorm van tuberculose is bestand tegen de meest krachtige anti-tuberculose middelen. De bestrijding ervan is moeilijk, langdurig en duur. In grote delen van de wereld is de groei van MDR-tbc een serieuze bedreiging voor de volksgezondheid. Jaarlijks ontwikkelen wereldwijd bijna een half miljoen mensen MDR-tbc.

Het is de onderzoeksgroep van UMC St Radboud/RIVM, samen met wetenschappers uit Mexico en Portugal, nu gelukt om muizen die besmet waren met tuberculose, effectief te behandelen met thioridazine. Het middel bleek niet alleen zelf actief tegen tuberculose, maar ook de werking van andere anti-tuberculose middelen te verbeteren. Bovendien werd een duidelijke activiteit gevonden tegen MDR-tbc.

Dit goedkope middel, waarmee in de psychiatrie al tientallen jaren ervaring is opgedaan, kan een veelbelovende aanvulling zijn op de middelen waarmee MDR-tbc tot nu toe bestreden wordt. Dit is des te belangrijker omdat MDR-tbc vooral voorkomt in ontwikkelingslanden, waar de patiënten nauwelijks geld hebben voor een dure therapie.

Extra hoopvol is, dat resistentie tegen thioridazine nog nooit is waargenomen en in het laboratorium ook niet is op te wekken.

De volgende stap is onderzoek naar de optimale dosis van thioridazine bij de bestrijding van tuberculose. Ook moet de werkzaamheid vergeleken worden met de werkzaamheid van de nu gebruikte therapie. Dit onderzoek zal nog enkele jaren in beslag nemen.