Innovatief Vlaams malaria-onderzoek krijgt 3 miljoen dollar van Bill Gates

ANTWERPEN – De Bill & Melinda Gates Stichting, die onder andere aids en malaria bestrijdt, schonk een beurs van drie miljoen dollar aan de malaria-onderzoekers van het Instituut voor Tropische Geneeskunde. Daarmee proberen die de malariamuggen uit een nieuwe hoek aan te vallen.

Malaria wordt veroorzaakt door een reeks parasieten van het geslacht Plasmodium. Ze worden overgebracht door de beet van verschillende muggen. De parasieten wurmen zich uiteindelijk naar binnen in onze rode bloedcellen, waarin ze zich vermenigvuldigen. Een paar dagen later (de timing hangt af van het soort parasiet) barsten de besmette rode bloedcellen tegelijk open en komt een enorm aantal nieuwe parasieten vrij, klaar voor een volgende ronde. Dat leidt telkens tot hoge koortsopstoten, en uiteindelijk tot bloedarmoede en nierproblemen.

Elk jaar sterven 800 000 mensen aan malaria.
De jongste jaren is het aantal gevallen wereldwijd beduidend gedaald; meer dan een derde van de 108 door malaria getroffen landen zag in tien jaar het aantal gevallen halveren. Dat komt door grootschalig binnenshuis sproeien van insecticiden, massaal uitdelen van met langlevend insecticide behandelde bednetten, betrouwbare diagnose-tests en behandelingen met artemisinine-combinaties. Maar de daling is onvoldoende om malaria op zijn minst in sommige landen uit te roeien, zoals de ambitie van onder andere de Wereldgezondheidsorganisatie is. Daar komt de expertise van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in beeld.

Met de huidige middelen kan men het aantal muggensteken met 80 tot zelfs 95% omlaag halen, maar dan schieten er nog steeds voldoende over om de verspreiding van malaria in stand te houden. Er moeten dus manieren gevonden worden om de overdracht van de ziekte verder omlaag te halen: door te zorgen voor minder muggen, door ze minder kans te geven om te steken, door de patienten sneller op te sporen en te genezen zodat de muggen bij hen geen besmet bloed meer kunnen opzuigen. En de tijd dringt: in sommige streken, onder andere in Cambodja, begint de malariaparasiet resistent te worden tegen een van de beste geneesmiddelen die ons nog resten: artemisinine.

Een van de zwakke plekken in de huidige aanpak is dat bednetten geen antwoord bieden op muggen die buitenshuis steken, en muggen die al vroeg op de avond beginnen te steken, vooraleer de mensen onder hun muskietennetten liggen. Terwijl die toch voor een niet te onderschatten deel van de besmettingen zorgen.

bron: Pieter van Dooren