Het ‘goede cholesterol’ (HDL) heeft ook negatieve effecten

0
1614

HDL (High Density Lipoproteïnen) staat bekend als het – voor hart- en vaatziekten- ‘goede cholesterol’. Dit komt omdat HDL een teveel aan cholesterol in de slagaderwand afvoert naar de lever en daarmee ongewenste opstapeling van dit vetmolecuul voorkomt. Daarnaast blijkt het op diverse celtypen een ontstekingsremmend effect te hebben, wat de ontwikkeling van hart- en vaatziekten ook afremt. In een publicatie die deze week verschijnt in het vooraanstaande tijdschrift ‘Cell Metabolism’ laten onderzoekers van de Universiteit Maastricht zien dat HDL juist ontstekingsbevorderend werkt in ontstekingscellen die een sleutelrol spelen in aderverkalking, de zogenaamde macrofagen. Dit zou (deels) kunnen verklaren waarom de resultaten van klinische studies naar HDL-verhogende therapieën bij aderverkalking tegenvallen.

High Density Lipoproteïnen (HDL) staan in de volksmond bekend als ‘het goede cholesterol’, mede doordat HDL verantwoordelijk is voor het afvoeren van het overschot aan cholesterol vanuit o.a. de vaatwand naar de lever, waar het afgebroken en uitgescheiden kan worden. Daarmee voorkomt het dus afzetting van cholesterol in de slagaders. Daarnaast blijkt het in twee belangrijke celtypen in de vaatwand (de gladde spiercel en de endotheelcel) ontstekingsreacties af te zwakken. Door deze tweeledige functie werd algemeen aangenomen dat HDL bescherming biedt tegen de ontwikkeling en complicaties van aderverkalking. Verrassend genoeg vallen de uitkomsten van klinische studies naar de effecten van een therapeutische verhoging van de HDL spiegels over het algemeen tegen.

Cell Metabolism

In een publicatie die deze week verschijnt in het vooraanstaande tijdschrift ‘Cell Metabolism’ laten o.a. dr. Marjo Donners, Universitair Docent, en prof. dr. Erik Biessen, Hoogleraar Experimental Vascular Pathology van de Universiteit Maastricht zien dat HDL in macrofagen juist ontstekingsbevorderend werkt. Dit totaal onverwachte resultaat hebben zij voor diverse HDL bronnen weten te bevestigen in macrofagen van uiteenlopende oorsprong (afkomstig van zowel mens als muis, en afkomstig van verschillende weefsels), in zowel weefselkweekexperimenten als in diermodellen. De onderzoekers hebben ook uitgezocht hoe HDL dit doet: o.a. door cholesterol te onttrekken aan deze ontstekingscellen. Als gevolg hiervan wordt de basisfunctie van de macrofaag, namelijk het bestrijden van bacteriële infectie, aanzienlijk verbeterd.

Aderverkalking

De macrofaag is een belangrijke ontstekingscel die ons beschermt tegen infecties van o.a. bacteriën. Een bacterie die ons lichaam binnendringt, wordt door de macrofaag als lichaamsvreemd herkend, uitgeschakeld en opgeruimd. Echter ook in chronische ontstekingsprocessen zoals aderverkalking (atherosclerose), speelt het een cruciale rol. Atherosclerose is de belangrijkste onderliggende oorzaak van hart- en vaatziekten, wereldwijd doodsoorzaak nummer 1.

Atherosclerose is een plaatselijke vernauwing van de slagader als gevolg van ophoping van vetten (waaronder cholesterol), bindweefsel en ontstekingscellen in de vaatwand. De macrofaag is het meest voorkomende celtype in deze vernauwing (plaque) en draagt actief bij aan het ziekteproces. Zo ruimt de macrofaag enerzijds de vetten en dode celresten op, die zich ophopen in een plaque, maar door het produceren van ontstekingsstoffen en enzymen wordt de groei van een plaque bevorderd en de stabiliteit van de plaque verlaagd, waardoor de kans op openscheuring en de daaropvolgende klinische complicatie als een hart- of herseninfarct toeneemt.

Wat betekenen deze resultaten nu voor de mens, en specifiek voor patiënten met hart- en vaatziekten? Het optimaal functioneren van de macrofaag is natuurlijk van cruciaal belang voor de bestrijding van o.a. infectieziekten. De resultaten van de huidige studie suggereren dat mensen met lage HDL bloedwaardes een bacteriële infectie minder effectief zouden kunnen opruimen. HDL-verhogende geneesmiddelen zouden dit proces kunnen bevorderen en in patiënten met een verzwakt immuunsysteem mogelijk zelfs de afweer kunnen normaliseren. Echter enige voorzichtigheid is daarbij geboden bij patiënten met chronische ontstekingsziektes zoals reumatoïde artritis, de ziekte van Crohn en aderverkalking. Met name in aderverkalking zou een beter functioneren van macrofagen in vroege stadia van het ziekteproces gunstig kunnen uitpakken, omdat vetten en dode celresten beter opgeruimd zullen worden, wat de plaquevorming zal vertragen.

Ontsekingsprocessen

Echter de toegenomen productie van ontstekingsstoffen, zoals in de huidige studie aangetoond, zou juist averechts kunnen werken in latere stadia van het ziekteproces, omdat dit de stabiliteit van de vernauwing vermindert met een verhoogde kans op een infarct als gevolg. Dit zou de bovengenoemde tegenvallende resultaten van HDL-therapie (ten dele) kunnen verklaren. In ieder geval laat deze studie zien dat de activiteit van HDL veel complexer is dan voorheen gedacht, en dat meer onderzoek nodig is om de cel- en ziektestadiumafhankelijke effecten van HDL beter in kaart te brengen en meer gerichte HDL- therapieën te ontwikkelen.

Kijk hier voor het volledige artikel in Cell Metabolism.
Het onderzoek van dr. Donners wordt gesteund door een Dr. E. Dekker subsidie van de Nederlandse Hartstichting.
Bron: Universiteit Maastricht
Vorig artikelRegistratie bij geschilleninstantie Wkkgz al mogelijk
Volgend artikelMinder hiv-diagnoses in Nederland
Ik heb mij gespecialiseerd in interactief nieuws voor zorgverleners, zodat zorgverleners elke dag weer op de hoogte zijn van het nieuws wat voor hen relevant kan zijn. Zowel lekennieuws als nieuws specifiek voor zorgverleners en voorschrijvers. Social Media, Womens Health, Patient advocacy, patient empowerment, personalized medicine & Zorg2.0 zijn voor mij speerpunten om extra aandacht aan te besteden. Ik studeerde Fysiotherapie en Health Care bedrijfskunde. Ik heb veel ervaring in diverse functies in de medische- , farmaceutische industrie en de gezondheidszorg. En heb brede medische kennis van de meeste specialismen in de zorg. Ik ga jaarlijk naar de meeste toonaangevende medisch congressen in Europa en Amerika om mijn kennis up-to-date te houden en bij te blijven op de laatste ontwikkelingen en innovaties De berichten van mij op deze weblog vormen geen afspiegeling van strategie, beleid of richting van een werkgever noch zijn het werkzaamheden van of voor een opdrachtgever of werkgever.