Tandje bijzetten in strijd tegen zorgfraude

0
579

De burger, het collectieve geld en de beroepscrimineel. Drie gegronde redenen voor gemeenten om een tandje bij te zetten in de strijd tegen zorgfraude. Dat zegt Otwin van Dijk, burgemeester van de gemeente Oude IJsselstreek. Is dat complex? Zeker! Mogelijk? Ja, helemaal met het rapport over zorgfraude in de hand.

Otwin van Dijk


Van Dijk weet waarover hij het heeft. Naast zijn werk als burgemeester is hij in verschillende functies betrokken bij het wel en wee van mensen met een handicap en mensen die langdurige zorg nodig hebben. Ook was hij van 2012 tot halverwege 2016 lid van de Tweede Kamer voor de PvdA en woordvoerder decentralisaties. In die hoedanigheid zag hij van dichtbij de eerste schrijnende gevallen van pgb-fraude en fraude bij zorg in natura (ZiN) aan het licht komen.

De burger | Kwetsbaar en krachtig


‘Bij die eerste gevallen ging het vaak om mensen die niet de zorg kregen die ze nodig hadden en in sommige gevallen zelfs – ten onrechte – voor de schade opdraaiden’, begint Van Dijk. ‘Dat leidde bij mij tot een gevoel van onrechtvaardigheid.’ Van Dijk vindt het pgb nog altijd een mooie manier voor mensen om zelfstandig hun zorg in te kopen. ‘En ja’ zegt hij, ‘natuurlijk hoort daar de verantwoordelijkheid bij om de rechtmatigheid en de kwaliteit van de geboden zorg in de gaten te houden. Maar vanuit een ‘afhankelijke’ positie is het soms lastig om onregelmatigheden aan te kaarten.’

Het recent gepubliceerde rapport Een wereld te winnen | Over zorgfraude Wmo 2015 en Jeugdwet laat zien dat we als gemeenten bij zowel pgb als ZiN met serieuze fraude te maken hebben. De aanpak hiervan is – ook volgens Van Dijk – een verantwoordelijkheid van alle betrokkenen. ‘Het is wat mij betreft bij beide financieringsvormen niet alleen de taak van gemeenten, opsporingsinstanties en andere ketenpartners, maar ook van cliënten. Heb je als cliënt of bijvoorbeeld als ouder van een cliënt het gevoel dat er iets niet lekker zit in de ondersteuning of zorg? Trek dan aan de bel. Niet alleen bij je zorgaanbieder, maar ook bij de gemeente. Om jezelf te beschermen is het belangrijk dat je de zorg krijgt waar je recht op hebt. Kwetsbaarheid wil niet per definitie zeggen dat je niet krachtig genoeg bent om voor jezelf op te komen. En afhankelijkheid van de zorgaanbieder mag geen issue zijn. Als gemeenten moeten we onze cliënten duidelijk maken dat mondigheid en eerlijkheid nooit ten koste zullen gaan van de zorg die ze nodig hebben.’

Collectief geld | Niet laten kapen


Goede zorg kost geld. Veel geld. Van Dijk: ‘Ik ben hartstochtelijk voorstander van de manier waarop we het in Nederland met z’n allen geregeld hebben. Dat we dit als belastingbetalers gezamenlijk opbrengen pleit voor onze solidariteit. Sijpelt er veel geld weg in de verkeerde zakken, dan laten de negatieve consequenties zich raden. In eerste instantie heeft het impact op die solidariteit. Daarnaast is er domweg minder geld beschikbaar voor zorg en ondersteuning aan mensen die het hard nodig hebben. Het is in mijn ogen onbestaanbaar dat je om deze reden tegen mensen zegt dat ze het dan zelf maar moeten gaan regelen. Of dat de zorg minder wordt. Terwijl er door de achterdeur zorgfraudeurs met een grote zak geld vertrekken. We hebben samen de opdracht om te voorkomen dat deze boeven de zorg kapen.’

De beroepscrimineel | Handelingsperspectief nodig


Van Dijk ziet ook dat er soms beroepscriminelen op de zorgmarkt actief zijn. Hij wijst erop dat je bij het starten van een café aan allerlei eisen moet voldoen, terwijl je in een vloek en een zucht een zorgbedrijf kunt beginnen. ‘Op zich mooi, maar het heeft een duidelijke keerzijde. Ik hoor in mijn contacten met collega-bestuurders dat gemeenten hier best tegenaan hikken. Het is ook complex en arbeidsintensief. Een onderzoek starten is lastig, de bewijslast is ingewikkeld, zaken nemen veel tijd in beslag. En dan zie je die fraudeur al snel weer terug met een nieuw zorgbureau. Om deze ondermijnende activiteiten te bestrijden moeten we als OM, RIEC en gemeenten de handen ineenslaan. Andere smaken zijn er niet. Om die samenwerking verder te activeren kunnen we het beste aansluiten bij de al bestaande netwerken. Er is voldoende reden om zorgfraude op de verschillende agenda’s te zetten.’

Van Dijk benadrukt dat gemeenten ook individueel en regionaal echt aan de slag moeten. Het rapport over zorgfraude biedt hiervoor in zijn ogen voldoende bouwstenen. ‘Als gemeente moeten we niet enkel zorgen dat onze basis op orde is, maar we moeten ook de lijnen naar andere gemeenten trekken. Een stevige positie van de toezichthouder en preventieve maatregelen in de inkoop en bij de toegang zijn hard nodig. Maar enkel een frauderende, soms criminele zorgaanbieder uit je bestand weren of weten te krijgen is niet voldoende. Je moet ook zien te voorkomen dat deze aanbieder in andere gemeenten voet aan de grond krijgt. Nee, dat is geen gemakkelijke opgave. Maar als we er allemaal van zijn doordrongen dat zorggeld niet in de verkeerde zakken mag verdwijnen, kunnen we heel ver komen.’

Bron: VNG

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.