Transparantie over totstandkoming hoge prijzen kankermedicijnen verlaagt de prijzen

Maar alléén als je ook de R&D-kosten zichtbaar maakt


De prijzen van dure kankermedicijnen kunnen behoorlijk dalen, terwijl de investeringen in R&D op peil blijven, als overheden en farmaceuten volledig transparant zijn over hun onderhandelingen en over de prijsopbouw, inclusief de kosten van R&D. Dit blijkt uit onderzoek van het Nederlands Kanker Instituut en de Universiteit van Amsterdam.

Het betreft het eerste gedragsonderzoek ter wereld waarin alternatieven voor de huidige wijze van prijsvorming van innovatieve kankermedicijnen empirisch zijn onderzocht. Tot nu toe wordt beleid om hoge medicijnprijzen aan banden te leggen voornamelijk gebaseerd op de opinie van deskundigen, zo bleek uit eerder gepubliceerd werk vanuit het NKI.

De onderzoeksgroepen van Wim van Harten (Health Technology Assessment, Nederlands Kanker Instituut) en Theo Offerman (CREED, UvA) publiceren de resultaten van dit onderzoek op 27 januari in Cancer Research Communications.

Tegelijkertijd publiceren dezelfde auteurs in het blad Cancer Discovery een visie-stuk  waarin ze ervoor pleiten om beleidsvoorstellen om hoge medicijnprijzen aan banden te leggen, veel meer te baseren op empirisch onderzoek.

De ontwikkelingen in het onderzoek naar nieuwe geneesmiddelen tegen kanker gaan snel. Maar nieuwe medicijnen tegen kanker, zoals immuuntherapie, zijn vaak extreem duur. Daardoor komt de toegang van patiënten tot die geneesmiddelen in gevaar, en staan ziekenhuisbudgetten en het zorgstelsel onder druk.

Geheim


Het is meestal geheim hoe die prijzen tot stand komen in onderhandelingen tussen Europese overheden en farmaceuten. Ook de kosten van R&D worden niet inzichtelijk gemaakt. Per land kunnen de prijzen bovendien sterk verschillen omdat landen kortingen kunnen bedingen op de echte prijs.

Maar wat die echte prijs is, weet niemand, omdat de prijsopbouw niet bekend wordt gemaakt. Farmaceuten voeren vaak aan dat hoge prijzen nodig zijn, omdat de hoge kosten van onderzoek en ontwikkeling (R&D) moeten worden terugverdiend. Ook is er het argument dat transparantie over de losten van R&D investeerders tegenhoudt. Voorstanders van transparantie betogen juist dat geheimhouding de prijs opdrijft. 

Coalitieakkoord


De roep om transparantie over de prijsopbouw van nieuwe, vaak extreem dure,  kankermedicijnen groot. De Nederlandse politiek en overheid, en ook het Europese Parlement hameren erop, en in het nieuwe coalitieakkoord van Nederland is afgesproken dat transparantie als middel ingezet gaat worden wordt om kostenverlaging na te streven.

Daling van 26% bij volledige transparantie


Maar werkt onderlinge transparantie tussen landen die over prijzen onderhandelen met de farmaceutische industrie? Dat wil zeggen: dalen de prijzen, kunnen er meer patiënten behandeld worden, en blijven de investeringen in R&D desondanks op peil?
Ja, is het antwoord. Maar alléén als je ook openheid van zaken geeft over de kosten van R&D. In het experiment dalen de prijzen dan met 26%, terwijl de investeringen in R&D op peil blijven, ondanks de prijsdaling. Als je alleen prijstransparantie toepast, dalen de prijzen wel wat, maar blijven investeringen in R&D achter.

Economisch gedragsexperiment


Dit blijkt uit een economisch gedragsexperiment in vier landen (Nederland, Duitsland, Spanje, Polen) van onderzoekers van het Nederlands Kanker Instituut en de Universiteit van Amsterdam. Het is het eerste onderzoek ter wereld waarin alternatieven voor de huidige wijze van prijsvorming empirisch zijn onderzocht. Experimenteel gedragsonderzoek is een beproefde methode in de sociale en economische wetenschappen om de levensvatbaarheid van maatregelen te bepalen. Vaak blijken deze experimenten voorspelbaar voor de echte situatie. Idealiter worden ze vervolgens aangevuld met onderzoek in het veld of pilots in de echte wereld.

De 400 deelnemers (allen studenten economie) speelden in dit experiment hun eigen overheid, die in onderhandeling was met een farmaceut (ook een student) over de prijs van een innovatief antikankermedicijn. Ze werden verdeeld over drie armen:

  1. De controle-arm: prijzen en R&D-kosten zijn volledig geheim
  2. Alleen de onderhandelingen over de prijzen zijn transparant
  3. Volledige transparantie: over de prijzen én de R&D-kosten.

Tot dusver gebrek aan bewijs


Tot nu toe wordt beleid om hoge medicijnprijzen aan banden te leggen voornamelijk gebaseerd op de opinie van deskundigen, zo bleek uit eerder gepubliceerd werk vanuit het NKI. Verschillende methoden kunnen worden ingezet om de prijzen te verlagen, waaronder transparantie over de prijsopbouw, maar over het effect daarvan was tot nu toe vanwege gebrek aan bewijs, weinig te zeggen. Een uitweg uit deze impasse is alleen mogelijk als je empirisch onderzoek doet, betogen de onderzoekers van de studie in een visie-artikel, dat eveneens  op 27 januari verschijnt.

Voor beleid, politiek en farmaceutische bedrijven: Advies:  geef prioriteit aan beleid dat volledig transparant is: over prijzen én over R&D-kosten. Advies: eerlijk zijn over R&D-kosten biedt de mogelijkheid die kosten te delen. En dus echt in R&D te investeren. Dit onderzoek laat zien: laboratorium-aanpak kan empirische data leveren voor een discussie en voor evidence-based beleid Dit onderzoek stelt gerust: volledige transparantie brengt kortingen voor minder rijke landen niet in gevaar.

Context: het European Fair Pricing Network


In november 2020 is op initiatief van KWF Kankerbestrijding een Europees samenwerkingscollectief gelanceerd dat streeft naar transparante en verantwoorde prijsvorming van nieuwe kankermedicijnen: het European Fair Pricing Network. Met de oprichting van dit collectief en de inzet van onderzoekers van het Nederlands Kanker Instituut (het onderzoeksinstituut van het Antoni van Leeuwenhoek) heeft Nederland een voortrekkersrol in Europa.

Bron: NKI

Redactie Medicalfacts/ Janine Budding

Ik heb mij gespecialiseerd in interactief nieuws voor zorgverleners, zodat zorgverleners elke dag weer op de hoogte zijn van het nieuws wat voor hen relevant kan zijn. Zowel lekennieuws als nieuws specifiek voor zorgverleners en voorschrijvers. Social Media, Womens Health, Patient advocacy, patient empowerment, personalized medicine & Zorg 2.0 en het sociaal domein zijn voor mij speerpunten om extra aandacht aan te besteden.

Ik studeerde fysiotherapie en Health Care bedrijfskunde. Daarnaast ben ik geregistreerd Onafhankelijk cliëntondersteuner en mantelzorgmakelaar. Ik heb veel ervaring in diverse functies in de zorg, het sociaal domein en medische-, farmaceutische industrie, nationaal en internationaal. En heb brede medische kennis van de meeste specialismen in de zorg. En van de zorgwetten waaruit de zorg wordt geregeld en gefinancierd. Ik ga jaarlijks naar de meeste toonaangevende medisch congressen in Europa en Amerika om mijn kennis up-to-date te houden en bij te blijven op de laatste ontwikkelingen en innovaties. Momenteel ben doe ik een Master toegepaste psychologie.

De berichten van mij op deze weblog vormen geen afspiegeling van strategie, beleid of richting van een werkgever noch zijn het werkzaamheden van of voor een opdrachtgever of werkgever.

Recente artikelen