RIVM slaat plank mis

De media melden gisteren in groten getale ‘Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft tot dusver dit jaar 318 nieuwe meldingen ontvangen van Q-koorts bij mensen’. Dit zijn er duidelijk minder dan vorig jaar, maar dan nog is de werkelijke daling van het aantal Q-koortsinfecties nog vele malen opmerkelijker: 27 nieuwe infecties in april tegenover 515 vorig jaar en zeventig in 2008. Het meest spectaculair is de daling in Brabant; enkele gevallen in de laatste vier weken tegenover honderden in dezelfde periode vorig jaar.

Het duurt echter lang voordat de pers en het publiek dat in de gaten heeft, vooral ook omdat het RIVM niet relevante cijfers naar buiten brengt. Het RIVM publiceert steeds het totaal aantal nieuwe meldingen (voor een groot deel oude infecties en vooral veel meldingen als gevolg van de grote Q-koorts-hype rond de jaarwisseling), maar het gaat om de nieuwe infecties. En die zijn er amper.

Directeur Roel Coutinho van het RIVM daarover gister tegenover het ANP:
…Coutinho liet vandaag evenwel weten dat het nog te vroeg is om uit die daling conclusies te trekken. Vorig jaar trad in april een sterke stijging op van het aantal meldingen. Zo’n piek is tot dusver uitgebleven, maar Coutinho waarschuwt voor al te veel optimisme. Hij wijst erop dat in de eerste vijf maanden van 2008 maar 56 gevallen werden gemeld, terwijl het totale aantal besmettingen dat jaar alsnog boven de duizend uitkwam. Vorig jaar kreeg het RIVM in totaal 2356 meldingen van Q-koorts.

Uiteraard moet Coutinho voorzichtig zijn met conclusies, maar met zijn 56 meldingen over de eerste vijf maanden van 2008, slaat hij toch echt de plank flink mis. Dit aantal is om meerdere redenen niet relevant; niet in relatie tot het totaal aantal besmettingen in 2008 en niet voor vergelijking met 2010.

Ten eerste gebruikt de RIVM-voorman hier -net als zijn instituut nu nog steeds- het aantal gevallen per week van melding. Het gaat echter niet om de week van melding, maar om de week van infectie. In 2008 kwamen kennelijk nog veel meldingen laat binnen. Q-koorts werd toen nog niet als een grootschalige epidemie beschouwd en verschillende huisartsen/GGD’en zagen kennelijk nog niet het nut of de noodzaak om nieuwe gevallen snel te melden. Want als je kijkt naar het -wel heel relevante- aantal infecties per eerste ziektedag dan was het aantal gevallen in de eerste vijf maanden van 2008 al zo’n 350!

Dit jaar zijn er tot nu toe 208 nieuwe besmettingen gemeld. Daar zullen er nog een aantal bij komen, maar je mag verwachten dat nieuwe infecties nu èn sneller worden opgespoord (met de PCR) èn sneller worden gemeld.

Verder werden er in 2008 maar sporadisch mensen op Q-koorts onderzocht (zeker buiten Brabant), terwijl er dit jaar juist duizenden mensen op Q-koorts zijn getest. Vooral naar aanleiding van de grote commotie over Q-koorts vanaf half december, nog eens gevolgd door meer dan een miljoen via een brief van VWS gealarmeerde huishoudens in 5-kilometer-zônes rondom besmet-verklaarde geitenbedrijven.

Als er in de eerste maanden van 2008 net zoveel mensen waren onderzocht als de afgelopen vijf maanden dan was het aantal aangetoonde infecties over de door Coutinho aangehaalde periode nog hoger geweest dan 350. Het is inmiddels duidelijk dat wanneer je intensief naar Q-koorts gaat zoeken dat je dan vervolgens ook besmettingen vindt. Vrijwel overal.

Tenslotte zijn er dit jaar ook nog eens veel geitenhouders en hun gezinsleden, dierenartsen en ruimers getest op Q-koorts en ook bij hen werd een (klein) aantal nieuwe infecties aangetoond.