Huisarts behandelt diabetes beter dankzij meedenkende software

Diabetespatienten zijn beter af als hun huisarts een speciaal ontwikkeld softwaresysteem en een gespecialiseerde praktijkverpleegkundige inzet. Dat concludeert huisarts Frits Cleveringa in zijn proefschrift. Hij promoveert op 27 mei aan de Universiteit Utrecht.

Het is voor het eerst in Nederland dat een beslissingsondersteunend computerprogramma in een trial onderzocht is. Cleveringa analyseerde gedurende een jaar de gezondheid van 3391 diabetespatienten die bij hun huisarts onder behandeling waren. De helft van de 55 betrokken huisartsen gebruikte een speciaal softwaresysteem, de andere helft gaf de gebruikelijke zorg. Het softwaresysteem helpt de behandelaar bij het nemen van beslissingen. Daarnaast geeft het iedere drie maanden een overzicht van de patienten bij wie de zorg verbeterd zou kunnen worden. Ook vergelijkt het de ‘prestaties’ van de eigen praktijk met die van tientallen andere huisartsenpraktijken. De praktijken waren verdeeld over heel Nederland.

Na een jaar blijken patienten uit huisartsenpraktijken met het softwaresysteem beter af te zijn: hun cholesterolniveaus en bloeddruk zijn beter. Dat vertaalt zich naar een kleinere kans op hart- en vaatziekten: het tienjarig risico daalt 1,4 procent meer dan de in de controlegroep. De bloedsuikerspiegel, de belangrijkste maat bij de behandeling van diabetes, was in beide groepen gelijk en bij aanvang van het onderzoek werd de streefwaarde al gehaald.

Het gebruik van het softwaresysteem is niet voor alle groepen diabetespatienten kosteneffectief, berekende Cleveringa. De geboekte gezondheidswinst is voor de gemiddelde diabetespatient niet groot genoeg om de extra kosten te rechtvaardigen. “De standaardzorg voor diabetespatienten is in Nederland al erg goed”, zegt Cleveringa. “Maar het systeem is wel rendabel bij hoogrisicopatienten met meer kans op hart- en vaatziekten.”

Het softwaresysteem Vital voor Diabetes (voorheen Diabetes ZorgProtocol) van software leverancier \’n softwarebedrijf Software ‘denkt mee’ bij het maken van behandelbeslissingen. Bij een patient met voetproblemen herinnert het systeem bijvoorbeeld elke drie maanden aan de voetcontrole. Normale huisartsinformatiesystemen bevatten die informatie wel, maar vertalen dit niet in een praktisch behandeladvies. Daarnaast geeft het systeem elke drie maanden een overzicht van alle diabetespatienten, met o.a. bloedsuiker- en bloeddrukwaarden. De huisarts kan zo in één oogopslag hoogrisico-patienten identificeren waarbij de behandeling niet goed aanslaat. Daarbij wordt de praktijk vergeleken met andere deelnemende praktijken. Uit het onderzoek blijkt dat deze zogenaamde spiegelinformatie een essentieel onderdeel van het programma is. Tevens heeft de gespecialiseerde praktijk verpleegkundige een belangrijke toegevoegde waarde. Als case manager vormt zij tijdens het spreekuur een laagdrempelig aanspreekpunt voor patienten.

Het onderzoek van Cleveringa is mede mogelijk gemaakt door een financiele bijdrage van het farmaceutische bedrijf Pfizer.

Cleveringa combineerde dit onderzoek aan het UMC Utrecht met zijn werk als huisarts. Sinds 2009 is hij fulltime huisarts en discipline coördinator in Gezondheidshuis Stadshagen te Zwolle.