Brailleschrift krijgt er nieuwe tekens bij
ArrayDe Federatie Slechtzienden- en Blindenbelang presenteert vandaag nieuwe tekens in het brailleschrift. Het apenstaartje, het euroteken en de underscore zijn vanaf september in alle nieuwe brailleboeken hetzelfde.
,,De gewone letters blijven hetzelfde’’, zegt Roel van Houten, beleidsmedewerker bij de Federatie Slechtzienden- en Blindenbelang (FSB). De FSB werkte bij het vaststellen van de nieuwe tekens samen met de Belgische confederatie voor blinden en slechtzienden. ,,De veranderingen gelden voor het hele Nederlandse taalgebied.’’
Braille is een systeem dat tekens omzet in voelbare puntjes. ,,Er zijn 63 tekens. Dat is genoeg voor letters, cijfers en aanvullende tekens. Maar dat zijn lang niet zoveel tekens als zienden gebruiken.’’ Het cijfer één is bijvoorbeeld een a met een tekentje ervoor. ,,’Tekentje’ abc is dus 123. Het nieuwe euroteken is hetzelfde als een e. Maar omdat er een tekentje voor staat is het een euroteken.’’
De Fransman Louis Braille (1809-1852) is de uitvinder van het brailleschrift. Hij werd op zijn derde zelf blind en ging op zijn tiende naar een blindenschool in Parijs waar hij het schrift ontwikkelde. Er waren al eerder leesmethoden voor blinden bedacht, maar het voelbare puntjessysteem van Braille bleek het beste te gebruiken.
De organisatie voor blinden en slechtzienden is niet over één nacht ijs gegaan, bij de aanvullingen op het brailleschrift. ,,Het was een heel gedoe voor het rond was. We wilden aansluiten bij de tekens die al in het land leefden. Maar ook docenten moeten enthousiast worden, brailledrukkers moeten meedoen. Aanpassingen gebeuren dan ook in overleg met brailledrukkerijen en de leveranciers van printers en brailleleesregels.’’
Een brailleleesregel zet tekst op de computer om in voelbare puntjes. ,,Drukkers hebben zich van tevoren bereid verklaard de nieuwe tekens in te voeren. We hebben intensief overlegd, we willen dat de nieuwe leestekens overal in Nederland worden gebruikt.’’
De blinden in Nederland vroegen al een tijd om aanpassingen. ,,De laatste keer dat er iets in het brailleschrift veranderde was in 1985. Dat was nog voor het computertijdperk.’’
Blinden namen het voortouw bij de nieuwste verandering. De voorzitters van de Nederlandse en Vlaamse werkgroepen die aan de verandering hebben meegewerkt, zijn blinde mannen. ,,Zij ervaren de consequenties van de nieuwe tekens.’’
Volgens Van Houten is continuïteit belangrijk bij braille. ,,De aanpassingen zijn belangrijk voor beginnende gebruikers. Iemand die op zijn 35e blind wordt, heeft moeite de verschillende tekens te herkennen. Het lezen is niet leuk als het niet snel genoeg gaat. Als de tekens dan ook nog overal verschillen is dat een extra drempel om te gaan lezen. Ook voor het onderwijs is het belangrijk dat de tekens overal hetzelfde zijn.’’
Computerbraille
Over de hele wereld gebruiken blinden en slechtzienden braille. ,,De letters zijn overal hetzelfde. De aanvullende tekens zijn een probleem. Neem bijvoorbeeld de punt. Dat leesteken is voor zienden op het hele westelijk halfrond hetzelfde. Maar voor blinden is het in het Franse, Engelse en Nederlandse taalgebied anders.’’ Ook talen die het Latijnse schrift niet kennen, gebruiken braille. ,,In het Hebreeuws en Arabisch leest men van rechts naar links, maar braille moet je in deze talen van links naar rechts lezen. Braille wordt in Oosterse landen dus op een Westerse manier geschreven.’’
Braille op de computer ziet er anders uit dan braille in een boek. ,,In computerbraille hebben we twee extra puntjes.’’ Deze extra puntjes worden in gedrukt braille niet gebruikt. ,,Brailletekens zijn al zo groot, als je die puntjes in gewone boeken toevoegt, vreet het nog meer ruimte’’, verklaart Van Houten. ,,Een pocketboek is in braille zo groot als vijf boeken die elk dikker zijn dan een atlas.’’
Blinden kunnen zelf websites lezen. Ze hebben daarvoor een brailleleesbalk nodig, die de informatie op het scherm omzet in puntjes. ,,Als websites erg grafisch zijn, houdt het op. Als er bijvoorbeeld woorden in plaatjes worden gebruikt.’’
Bron: www.nd.nl & Leefwijzer