Betere eHealth-toepassingen door slimmer ontwerpen

Promotieonderzoek Nicol Nijland naar digitale toepassingen in de zorg
eHealth, het gebruik van ICT ter ondersteuning van de gezondheidszorg, is al jaren in opkomst. Toch is eHealth, ondanks de grote potentie die het heeft, tot op heden niet op grote schaal doorgebroken. eHealth-onderzoekster Nicol Nijland, werkzaam bij de Universiteit Twente en het zorginnovatiebedrijf Medicinfo, onderzocht waarom veel toepassingen onvoldoende van de grond komen en ontwikkelde een onderzoeks- en ontwerprichtlijn voor betere en snellere verankering van eHealth-toepassingen. Nijland promoveert op vrijdag 21 januari aan de Faculteit Gedragswetenschappen op haar onderzoek.

eHealth is een van de oplossingen die de zorg toegankelijk en tegelijkertijd betaalbaar kan houden, wat nodig is gezien de vergrijzing en de verwachte afname van zorgpersoneel. Voorbeelden van toepassingen zijn elektronische consulten van huisartsen en internetcoaching voor diabetici en dementerenden.

Volgens onderzoekster Nicol Nijland van de Universiteit Twente en het Center voor eHealth Research (IBR) heeft eHealth de toekomst. Als geslaagd voorbeeld van een eHealth-toepassing noemt ze teledermatologie. “Hierbij vraagt een huisarts, aan de hand van een digitale foto van een huidaandoening, advies aan een dermatoloog. Het laat zien hoe eHealth de zorg efficienter kan maken. Niet door artsen te vervangen, maar door te zorgen dat ze hun werk efficienter kunnen uitvoeren.”

Belofte voor de zorg
De laatste jaren zijn er veel eHealth-toepassingen ontwikkeld, maar in veel gevallen komen ze niet goed van de grond en stranden de projecten in de pilot-fase. Ook al hangt eHealth dus al jaren als ‘belofte voor de zorg’ boven de markt, van een echte doorbraak is tot op heden geen sprake. Nijland onderzocht waarom dit het geval is.

Uit haar onderzoek komt naar voren dat bij veel toepassingen ‘de menselijke maat’ ontbreekt. “Er wordt vaak te veel vanuit de technologie geredeneerd, waardoor artsen en patienten niet overweg kunnen of willen met technologie. Het ontwikkelen van hoogwaardige technologie alleen is niet voldoende; je moet zowel rekening houden met de mensen die de technologie moeten gebruiken als met de omgeving waarin de eHealth-toepassing moet functioneren. Het is daarom van belang om bij de ontwikkeling van eHealth-toepassingen de hele zorgketen te betrekken. Dan heb je het onder meer over artsen, patienten, ontwikkelaars, zorgverzekeraars, onderzoekers en de overheid.” Bij zorginnovatiebedrijf Medicinfo kon Nijland de theorie direct in de praktijk toetsen.

eHealthwiki
Om ontwikkelaars van nieuwe eHealth-toepassingen te helpen, ontwikkelde Nijland in samenwerking met het IBR-Center voor eHealth Research (Lisette van Gemert-Pijnen) een adviesrichtlijn voor het ontwikkelen, evalueren en toepassen van eHealth-technologieen die werken, helpen en duurzaam zijn. Ze vergelijkt de adviesrichtlijn met een kookboek. “Ze bevatten alle ingredienten die nodig zijn om succesvol eHealth-toepassingen te ontwikkelen.” De adviesrichtlijn bestaat uit verschillende methoden en instrumenten en is beschikbaar via www.ehealtwiki.org.

Optimistisch
Ondanks de opstartproblemen is Nijland optimistisch over de toekomst van eHealth. “Ik heb het idee dat eHealth nu echt in een stroomversnelling komt. Ik ben onder de indruk van de technologische mogelijkheden. Er wordt in Nederland hard gewerkt aan zorginnovatie. Voorbeelden van veelbelovende eHealth-toepassingen zijn digitale communicatieplatformen zoals het platform voor preventie van resistente infecties zoals MRSA (eursafetyhealthnet.eu) en social-media-toepassingen zoals het Tweetspreekuur (tweet.webspreekuur.nl). Ik hoop dat ‘eHealthwiki.org’ kan helpen bij de verdere opmars van dergelijke innovatieve eHealth-toepassingen.”