Eiwit schakelt precies en goedkoop HIV uit

HIVPromovenda Nika Strokappe en haar promotor prof.dr. Theo Verrips van de Universiteit Utrecht hebben samen met Engelse collega’s een eiwit gevonden dat het HIV-virus zeer effectief uitschakelt. Bovendien past het eiwit zo precies, dat de kans op resistentie veel kleiner is dan bij vergelijkbare eiwitten. Verder is het eiwit goedkoop te produceren en uitermate stabiel. Het eiwit wordt binnenkort preklinisch getest. Verwerkt in een vaginale ring of creme zou het vrouwen in arme landen de kans geven zichzelf tegen HIV te beschermen. Nika Strokappe promoveert op 30 januari.

Virus en eiwit
Het gevonden eiwit is een fragment van een antilichaam dat lama’s aanmaken als reactie op HIV-eiwitten. Een van de voordelen van dit eiwit is dat het goedkoop te produceren is. “Antilichamen met een vergelijkbare effectiviteit worden gemaakt in menselijke cellen. Dit is zo duur, dat ze voor het grootste deel van de wereld onbetaalbaar zijn. Ons eiwit wordt geproduceerd in gistcellen of bacterien en dat is zo’n 10 tot 100 keer goedkoper. Bovendien is het ook bij hoge temperaturen stabiel, wat betekent dat voor de opslag geen koelkasten nodig zijn. Zeker in Afrika en delen van Azie maakt dat de distributie aanzienlijk eenvoudiger en goedkoper”, aldus promovenda Nika Strokappe.

Eigen bedrijf
Voor het gebruik zou het eiwit in een vaginale ring of creme toegepast worden om te voorkomen dat vrouwen bij onbeschermde seks geinfecteerd raken. De eerstvolgende stap is te testen of het eiwit in de vagina overleeft en even effectief is. Vanwege zijn emeritaat heeft de hoogleraar in 2010 het bedrijf QVQ opgericht, waarin hij verder werkt aan de toepassing van antilichamen van lama’s voor diverse ziektes. Strokappe is inmiddels in dienst bij QVQ.

Antilichamen van lama’s
Antilichamen worden aangemaakt om indringers zoals virussen uit te schakelen. Een antilichaam past precies op een cruciaal deel van het virus. Zo wordt dit geblokkeerd en kan het virus zijn ziekmakende werk niet meer doen. Het HIV ontsnapt al dertig jaar aan antilichamen omdat de delen van het virus waar een antilichaam goed bij kan, heel veranderlijk zijn. Tegelijkertijd worden de cruciale delen, die veel minder veranderlijk zijn, bijna volledig afgeschermd. Alleen een zeer klein antilichaam kan hier bij komen. Dit bracht prof. dr. Theo Verrips op het idee antilichamen van lama’s te proberen. Die zijn veel kleiner dan antilichamen van mensen en andere dieren.

Eiwit past precies
Als doelwit voor het antilichaam kozen de biologen het deel van het HIV dat bindt aan witte bloedcellen in ons lichaam. Hierin verandert weinig, want anders kan het virus de cellen niet meer binnendringen. Vervolgens zochten ze net zo lang, totdat ze een fragment van een lama-antilichaam hadden dat bij dit cruciale deel van het virus kan komen en er bijzonder precies op past. In de afbeelding rechtsboven in oranje het cruciale deel en rechts in geel het eiwit. “Meestal zit zo’n eiwit ook een stukje buiten het cruciale deel. Maar dat deel verandert weer makkelijk van vorm, zodat snel resistentie ontstaat”, licht promotor prof.dr. Theo Verrips toe. “Het door ons gevonden eiwit pas precies binnen het cruciale deel. Wij verwachten daarom dat het virus hier niet zo snel resistent tegen wordt.”

Promotie
Nika Strokappe promoveert op 30 januari om 12.45 uur in het Academiegebouw van de Universiteit Utrecht op het proefschrift HIV-1, how llamas help us fight the AIDS pandemic. Promotor is prof.dr. Theo Verrips.

Haar promotieonderzoek is gefinancierd door de Bill & Melinda Gates Foundation, het pre-klinisch vervolgonderzoek is een onderdeel van het EU project CHAARM.
Bron: Nieuwsbank.nl

Redactie Medicalfacts / Alida Budding - Hennink

Samen met mijn dochter Janine Budding verzorg ik dagelijks het online medisch nieuws voor zorgverleners, zodat zorgverleners elke dag weer op de hoogte zijn van het nieuws wat voor hen relevant is. De rol en beleving van patiënt & Healthy Ageing, zijn voor mij speerpunten om extra aandacht aan te besteden.

Ik heb jarenlang ervaring in diverse functies in thuiszorg.

Recente artikelen