Wetenschappers brengen voor het eerst alle ziekteprocessen achter neurodegeneratieve aandoeningen in kaart

Array
Paper in journal Cell reikt kader aan voor ontwikkeling nieuwe effectieve therapieën bij neurodegeneratieve aandoeningen –
Wetenschappers van UHasselt en KULeuven/VIB hebben samen met toonaangevende internationale collega’s, voor het eerst alle ziekteprocessen achter neurodegeneratieve aandoeningen zoals Alzheimer, Parkinson, Multiple Sclerose en ALS in kaart gebracht. Met deze publicatie in het toonaangevende journal Cell, tonen de onderzoekers het belang aan van nieuwe meervoudige en gepersonaliseerde strategieën om dit soort aandoeningen effectiever te bestrijden.

Bij aandoeningen zoals Alzheimer, Parkinson, ALS, Multiple Sclerose en Huntington spelen heel wat achterliggende mechanismen in het lichaam een rol. Gaande van het opstapelen van eiwitten in de hersenen, het ontstaan van inflammatie, het opduiken van defecten in het DNA en RNA tot het afsterven van neuronale cellen.

Een internationaal team van wetenschappers, onder leiding van UHasselt-onderzoekers prof. dr. Ilse Dewachter en prof. dr. David Wilson (Biomed UHasselt) heeft nu voorheteerst al deze mechanismen die hetneurodegeneratieve proces in deze ziekten aansturen, nauwgezet in kaart gebracht en per aandoening opgelijst welke processen in welke mate een rol spelen. Deze hallmarks, basiskenmerken, achter de verschillende neurodegeneratieveaandoeningen zijn nu gepubliceerd in het prestigieuze wetenschappelijke journal Cell (impactfactor 66.850).

Prof. dr. Ilse Dewachter & prof. dr. David M. Wilson III

Nieuwe strategie voor therapieën

De bestaande therapieën die tot nu gebruikt worden bij neurodegeneratieveaandoeningen, richten zich grotendeels op het aanpakken van slechts één specifiek mechanisme achterhet ziekteproces. Zo kan een therapie bijvoorbeeld specifiek ingrijpen op het inflammatieproces of specifiek het samenklitten van eiwitten in de hersenen proberen tegen te gaan. Maar dat blijkt niet voldoende om het ziekteproces op afdoende wijze te stoppen of in grote mate af te remmen.

“Zo was er recent het voorbeeld van Lecanemab, een medicijn tegen Alzheimer, dat specifiek het samenklitten van het abeta-eiwit in de hersenen aanvalt. Hoewel succesvol tegen het opstapelen van dat eiwit, kan het medicijn toch niet voldoende effectief de verdere ontwikkeling van Alzheimer stoppen bij patiënten”, zegt prof. dr. Ilse Dewachter. “Wij geloven daarom dat je neurodegeneratieveaandoeningen enkel kan stoppen, door op verschillende processen die een rol spelen in de ontwikkeling van de ziekte gelijktijdig in te spelen. Het in kaartbrengen van al deze mechanismen en deze specifiek linken per ziektebeeld, zoals we nu hebben gedaan, is hierin een belangrijke stap.”

Internationale expertise

Aan de publicatie werkten de onderzoekers van UHasselt samen met prof. dr. Ludo Van Den Bosch (KULeuven/VIB), neuroloog gespecialiseerd in de aandoening ALS, en tal van andere hoogstaande wetenschappers wereldwijd. “Ieder bracht zijn eigen expertise mee, om zo minutieus de ziekteprocessen van iedere aandoening op te lijsten”, zegt prof. dr. David Wilson. “Zo een inspanning gebeurde eerder al om de processen achter de ontwikkeling van kanker of veroudering in kaart te brengen. Het betekende het begin van een nieuw tijdperk in de ontwikkeling van therapieën. Met dit werk, willen we nu hetzelfde realiseren voorneurodegeneratieveaandoeningen.”

Nieuwe stap naar persoonsgebonden therapie

Naast een therapie die zich richt op het gelijktijdig aanpakken van alleziekteprocessen in aandoeningen, willen de onderzoekers met deze publicatie ook nieuwe stappen in gang zetten voor meer unieke patiëntgerichte therapie. “Op dit moment behandelen we alle patiënten op dezelfde manier, en mogelijks draagt dat bij tot het uitblijven van de gewenste effecten” zegt prof. dr. Ilse Dewachter. Bij de ene patiënt zal bijvoorbeeld inflammatie een grotere rol spelen in het ziekteproces dan het samenklitten van eiwitten. Daarom levert het mogelijks te weinig op om iedereen hetzelfde medicijn te geven en te kijken of de ziekte wordt afgeremd of gestopt.”

De onderzoekers pleiten er daarom voor dat er nog meer via zogenaamde biomarkers, die aangeven welke processen een rol spelen in het lichaam van de individuele patiënt, gerichtere persoonsgebonden therapie wordt aangeboden aan de patiënt. “Ook hiervoor speelt deze publicatie een heel belangrijke rol”, zegt prof. dr. Ilse Dewachter. “Uiteraard is er nog een erg lange weg af te leggen om te komen tot de ontwikkeling en toepassing van een meervoudige en gepersonaliseerde therapie voor neurodegenerative aandoeningen, want dit is helemaal niet zo eenvoudig. Maar deze oplijsting van de hallmarks levert een belangrijk nieuw kader voor de verdere internationale ontwikkeling van nieuwe therapieën, om in de toekomst die neurodegeneratieveaandoeningen op afdoende wijze te kunnen afremmen.”

Wilson et al., Hallmarks of neurodegenerative diseases, Cell (2023), https://www.cell.com/cell/fulltext/S0092-8674(22)01575-6

Dit onderzoek kwam tot stand onder leiding van onderzoeksgroep Neurologie van prof. dr. Ilse Dewachter en prof. dr. David Wilson in samenwerking met oa. prof. dr. Ludo Van Den Bosch van KULeuven/VIB. Dit onderzoek kon rekenen op financiële steun vanuit Stichting Alzheimer Onderzoek, Methusalem, UHasselt & FW

Bron: UHasselt

Redactie Medicalfacts/ Janine Budding

Ik heb mij gespecialiseerd in interactief nieuws voor zorgverleners, zodat zorgverleners elke dag weer op de hoogte zijn van het nieuws wat voor hen relevant kan zijn. Zowel lekennieuws als nieuws specifiek voor zorgverleners en voorschrijvers. Social Media, Womens Health, Patient advocacy, patient empowerment, personalized medicine & Zorg 2.0 en het sociaal domein zijn voor mij speerpunten om extra aandacht aan te besteden.

Ik studeerde fysiotherapie en Health Care bedrijfskunde. Daarnaast ben ik geregistreerd Onafhankelijk cliëntondersteuner en mantelzorgmakelaar. Ik heb veel ervaring in diverse functies in de zorg, het sociaal domein en medische-, farmaceutische industrie, nationaal en internationaal. En heb brede medische kennis van de meeste specialismen in de zorg. En van de zorgwetten waaruit de zorg wordt geregeld en gefinancierd. Ik ga jaarlijks naar de meeste toonaangevende medisch congressen in Europa en Amerika om mijn kennis up-to-date te houden en bij te blijven op de laatste ontwikkelingen en innovaties. Momenteel ben doe ik een Master toegepaste psychologie.

De berichten van mij op deze weblog vormen geen afspiegeling van strategie, beleid of richting van een werkgever noch zijn het werkzaamheden van of voor een opdrachtgever of werkgever.

Recente artikelen