Griepvirussen ontlopen immuunsysteem door slechts enkele veranderingen

0
1301

Nieuwe varianten griepvirus waarschijnlijk gemakkelijker te identificeren
Griepvirussen veranderen eenvoudiger dan tot nog toe werd aangenomen. Deze nieuwe kennis kan helpen bij het sneller en makkelijker opsporen van nieuwe varianten van het griepvirus en het verbeteren van de griepprik. Dit stelt Björn Koel in zijn proefschrift, dat hij op 19 mei verdedigt.

In tegenstelling tot wat lang is gedacht hebben griepvirussen een gering aantal mogelijkheden om aan de herkenning door antistoffen van ons immuunsysteem te ontsnappen. Tot die conclusie komt Björn Koel in zijn proefschrift “De moleculaire basis van antigene evolutie van influenzavirus” waarop hij op 19 mei promoveert aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Een of enkele puntmutaties aan de buitenkant van griepvirussen zijn voldoende om te ontsnappen aan antistoffen die zijn opgewekt tijdens eerdere infecties of door de griepprik. Deze veranderingen vinden plaats rond het deel van het viruseiwit dat verantwoordelijk is voor binding aan de gastheercel.

Griepvirussen veranderen continu waardoor steeds nieuwe varianten ontstaan. Door deze veranderingen kunnen antistoffen het virus minder goed of zelfs niet meer herkennen. Het is daarom noodzakelijk het griepvaccin regelmatig aan te passen zodat de virussen in de griepprik overeenkomen met de virussen die de griepepidemie veroorzaken. Vaccinatie is een belangrijke strategie om complicaties als gevolg van griep te voorkomen.

Door gericht veranderingen aan te brengen in seizoensgriepvirussen werden de veranderingen die verantwoordelijk waren voor ontsnapping aan het menselijk afweersysteem in kaart gebracht. Hetzelfde werd gedaan voor vogelgriepvirussen in relatie tot het afweersysteem van pluimvee. Het bleek dat de veranderingen in het virus die vaccinaanpassingen noodzakelijk maakten steeds voldeden aan dezelfde set voorwaarden, ongeacht het type griepvirus. Het inbouwen van vergelijkbare veranderingen in het Mexicaanse griepvirus dat sinds 2009 verantwoordelijk is voor griepepidemieën, gaf ook dit virus de eigenschap om te ontsnappen aan antistoffen.

Koel: “De vaste voorwaarden waaraan de veranderingen moeten voldoen suggereren dat de mogelijkheden die griepvirussen hebben om te ontsnappen aan antistofherkenning erg gelimiteerd zijn, en misschien zelf voorspelbaar. Deze nieuwe kennis helpt bij het sneller en makkelijker opsporen van nieuwe varianten van het griepvirus, en het verbeteren van de griepprik.”

Het onderzoek voor dit proefschrift is uitgevoerd in de onderzoeksgroep van Prof. dr. Ron Fouchier, die hiervoor een zogenaamde VICI-subsidie van NWO ontving. Het onderzoek is uitgevoerd in nauwe samenwerking met de Universiteit van Cambridge.

Bron: Erasmus MC