Nederlandse onderzoekers van Topinstituut Pharma hebben ontdekt dat bepaalde hersencellen extra actief worden in het beginstadium van de ziekte van Alzheimer. De vondst biedt mogelijk aanknopingspunten voor de ontwikkeling van een medicijn. De resultaten van de studie verschijnen binnenkort in het wetenschappelijke tijdschrift Brain.

“We hebben  hersencellen gevonden die extra actief werden in een tijd waarin er nog geen zichtbare symptomen van de ziekte aanwezig zijn. Toch zijn mensen dan al ziek “, zegt hersenonderzoeker Dick Swaab.

Het Topinstituut Pharma (TI Pharma), dat het onderzoek mede heeft gefinancierd, heeft dit dinsdag bekendgemaakt. De wetenschappers onderzochten het hersenweefsel van 49 overleden patiënten in verschillende stadia van de ziekte. In het allervroegste stadium, waarin nog geen sprake is van geheugenstoornissen of andere symptomen, bleek onder de microscoop al zichtbaar te zijn dat er sprake is van Alzheimer.

“De hersenen blijken zelf het ziekteproces te compenseren”, zegt hersenonderzoeker Dick Swaab van het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen (NIN). “Ongeveer vijfhonderd genen in het voorste deel van de hersenschors worden dan extra actief. Deze genen zorgen ervoor dat de zenuwcellen beter met elkaar kunnen communiceren. Daardoor kunnen mensen nog goed functioneren. Zodra die genen minder actief worden, openbaren de geheugenstoornissen zich.”

Volgens Swaab is de ontdekking een belangrijke stap op weg naar het vinden van medicatie, al zal dat in het beste geval pas iets voor de volgende generaties zijn. “Die tijdelijk actieve genen zien we als een wegwijzer naar een medicijn. We kunnen kijken of in latere stadia, als het slechter gaat met de patiënten, we de hersencellen kunnen reactiveren met behulp van een geneesmiddel.”

Alzheimer is de meest voorkomende oorzaak van dementie. Tussen de zestig en zeventig procent van de patiënten lijdt aan deze vorm van dementie. Bij de ziekte van Alzheimer, de zenuwcellen in de hersenen en de verbindingen tussen deze cellen breken, waardoor de hersenen van goed functioneren. Er zijn naar schatting een kwart miljoen patiënten in Nederland, dit aantal zal verdubbelen in de komende veertig jaar.
Het onderzoek van de neurowetenschappers Dick Swaab, Joost Verhaagen en Koen Bossers uit Nederland Instituut voor Neurowetenschappen worden gefinancierd door het  Top Instituut Pharma. Andere partners zijn Nederland Brain Bank, DNage en  Abbott.

Prof.dr. Dick F. Swaab (1944) werd in 1978 directeur van het Nederlands Instituut voor Hersenonderzoek en in 1979 hoogleraar Neurobiologie aan de medische faculteit van de Universiteit van Amsterdam. In 1985 richtte hij de Nederlandse Hersenbank op, waarvan hij directeur werd. Hij werd in 1996 verkozen tot Emil Kraepelin gasthoogleraar aan het Max-Planck Instituut voor Psychiatrie in München en ontving in 1998 de Koninklijke Onderscheiding Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Sedert 1998 is hij gasthoogleraar in Hefei, China, en sedert 1999 in Beijing, China, met als doel het oprichten van het eerste Alzheimercentrum in China.

Bron: TI Pharma