Aanpak vrouwenbesnijdenis via mensenrechtenverdragen is complex en kost tijd

De naleving van het internationale mensenrechtenkader om vrouwenbesnijdenis uit te bannen is een complex proces dat veel tijd en inspanning vergt. Dat concludeert de mensenrechtenjuriste Annemarie Middelburg op grond van onderzoek in Senegal. Middelburg promoveert op vrijdag 18 maart aan Tilburg University.

Wereldwijd zijn meer dan 200 miljoen meisjes en vrouwen besneden. De internationale gemeenschap beschouwt Vrouwelijke Genitale Verminking (VGV), ofwel vrouwenbesnijdenis, als een vorm van geweld tegen vrouwen en een fundamentele schending van mensenrechten. Verschillende internationale en regionale mensenrechtenverdragen verplichten staten actie te ondernemen om vrouwenbesnijdenis voor 2030 uit te bannen.

Photo-by-Alicia-FieldAnnemarie Middelburg onderzocht in hoeverre dit internationale mensenrechtenkader met betrekking tot vrouwenbesnijdenis wordt nageleefd en welke factoren de naleving (en niet-naleving) verklaren. Als case study nam ze Senegal, een land dat gezien wordt als goed voorbeeld voor de aanpak van vrouwenbesnijdenis. Ze verrichte daar veldwerk gedurende vier maanden. Het is overigens voor het eerst dat de omgang met vrouwenbesnijdenis door een jurist is bestudeerd.

Het onderzoek wees uit dat de naleving van het mensenrechtenkader in Senegal vrij beperkt is, ondanks dat het land verdragen heeft ondertekend, beleid heeft geformuleerd en vrouwenbesnijdenis bij wet is verboden. Dit betekent echter niet dat de toezegging van Senegal om vrouwenbesnijdenis te voorkomen en bestrijden een loze belofte is, concludeert Middelburg. Het veranderen van diep gewortelde gebruiken blijkt in de praktijk een complex proces dat tijd nodig heeft.

Factoren die het proces in Senegal bemoeilijken zijn bijvoorbeeld dat overheidsinstanties beperkte capaciteit en middelen hebben en dat Marabouts (religieuze leiders) tegen de afschaffing van de praktijk zijn. Niet-gouvernementele organisaties in Senegal verrichten daarentegen veel nuttig werk om mensen bewust te maken van de gevaren van vrouwenbesnijdenis en de rechten van vrouwen.

Wanneer Senegal en andere landen rekening houden met zowel de positieve als de negatieve factoren die volgens Middelburg het proces beïnvloeden om vrouwenbesnijdenis af te schaffen, is het volgens haar wel mogelijk om meisjes en vrouwen deze praktijk in de toekomst te besparen.

Foto:  fotografe, Alicia Field.

Bron: Tilburg University