Aanpak hooikoortsplant ambrosia succesvol maar lange adem noodzakelijk

0
492

De hooikoortsplant en akkeronkruid alsemambrosia is sinds begin deze eeuw sterk toegenomen met hotspots in steden, natuur en agrarisch gebied. Uit een experiment met mechanische bestrijding in een akker blijkt dat het aantal zaden in de bodem terug te brengen is.  Maar het kost vele jaren. Het aantal ambrosiazaden in zaadmengsels is door normering en controle sterk teruggebracht.

Aantal geregistreerde waarnemingen

Uit een analyse van alle waarnemingen van alsemambrosia in de periode 1975 tot en met 2015 blijkt dat de hooikoortsplant en akkeronkruid sinds het begin van deze eeuw sterk is toegenomen, hoewel de soort de laatste 2 jaar weer minder vaak gevonden wordt. Op een groot aantal plaatsen heeft de plant zich gevestigd en komt hij tot zaadzetting. De hotspots liggen momenteel in stedelijke omgeving, maar ten dele ook in natuurgebied of agrarisch gebied.

In 5 procent van de plaatsen waar hij wordt aangetroffen staan meer dan 50 planten. Het merendeel van de meldingen heeft echter betrekking op enkele exemplaren of kleine aantallen planten in particuliere tuinen. De onderzoekers roepen het Nederlandse publiek op om waarnemingen van ambrosiaplanten te melden (liefst met foto) via Natuurkalender.nl, Waarneming.nl of via de iPhone app Ambrosia Melder of de Android app Ambrosia alert. Een volwassen plant kan tot 1,6 miljard pollen produceren. Aangezien het pollen sterk allergeen is en hooikoortsklachten kan veroorzaken is het verstandig de plant al voor de bloei te verwijderen.

Mechanische bestrijding ambrosia succesvol

Een enkele plant kan tot 4.000 zaden produceren die 40 jaar kiemkrachtig kunnen blijven. Uit onderzoek van de NVWA in samenwerking met Staatsbosbeheer blijkt dat het aantal alsemambrosia planten en de zaadbank in de bodem te verkleinen is met mechanische middelen en zonder bestrijdingsmiddelen. Het is echter een langdurig proces dat vele jaren volgehouden moet worden. Het onderzoek vindt plaats op een akker van Staatsbosbeheer in een natuurgebied in Bergeijk. Daar werd in 2010 een grote populatie alsemambrosia aangetroffen die er mogelijk als gevolg van een verontreinigd zaadmengsel voor een bloemrijke berm terecht waren gekomen.

Sinds 2014 wordt er extra intensief mechanisch bestreden. Dit houdt in dat er extra geschoffeld wordt en na de oogst wordt de grond tot de vorst invalt 2 tot 3 keer extra geëgd. Daarnaast worden de akkerranden gemaaid en het maaisel afgevoerd. 1 à 2 keer per jaar worden de planten die niet weggemaaid zijn handmatig verwijderd. Uit jaarlijkse tellingen van het aantal zaden in de bodem blijkt dat de zaadvoorraad duidelijk afneemt. Maar het gaat langzaam en er is dus een lange adem nodig is om alsemambrosia terug te dringen.

Sterke afname in aantal ambrosiazaden

Aangezien het beheer moeizaam is wordt er op Europese schaal geprobeerd om een belangrijke bron van verspreiding sterk in te perken. In 2012 is afgesproken dat zaadmengsels voor buitenvogels niet meer dan 50 milligram ambrosiazaden per kilogram mogen bevatten. Dit komt neer op 15 tot 30 zaden per kilo. Als onderdeel van het Nationaal Plan Diervoeders van de NVWA vindt monitoring plaats naar de aanwezigheid van ambrosia in strooivoeders voor buitenvogels. Hiervoor laat de NVWA het RIKILT (Wageningen UR) jaarlijks onderzoeken hoeveel ambrosiazaden er in zaadmengsels zitten die op de Nederlandse markt verkocht worden.

In 2012 bleek dat 27 procent van de zaadmengsels boven de norm zat (zie Figuur 1). In de jaren daarna liep dat sterk terug. In 2015 bleek slechts nog maar 2 procent van de mengsels boven de norm te zitten. Ondanks dat maar een zeer klein deel boven de norm zat in 2015 werden wel in 19 procent van de zaadmengsels ambrosiazaden aangetroffen. Dat was in 2012 nog 45 procent. Het risico op het verspreiden van ambrosiazaden via zaadmengsels is dus sterk verkleind maar zeker nog niet helemaal weggenomen. Het blijft dus belangrijk om alert te zijn op het opkomen van ambrosia bij gebruik van vogelvoer in de buitenlucht.

Ambrosia in bloei

De groeicondities waren de afgelopen week optimaal met een daglengte die korter is dan 14 uur en maximumtemperaturen rond de 30 graden. De afgelopen week zijn de eerste ambrosiaplanten in bloei gezien en dat aantal zal de komende week sterk stijgen. Vanwege het nog steeds beperkte aantal planten zal de pollenconcentratie in de lucht nog zeer laag blijven.  Enkel lokaal bij de hotspots kunnen deze oplopen. Uit een recent gepubliceerde studie van het LUMC bleek dat de pollenconcentratie onverwacht op kan lopen.  Dit komt door langeafstand transport van pollen door de lucht. Op 4 en 5 september 2014 trof het LUMC in haar pollenval 30 pollen per kubieke meter lucht aan. Ze bleken afkomstig vanuit de Pannonische vlakte (Hongarije, Servië) en Oekraïne.

Meer informatie

Vorig artikelOpening nieuwe Spoedeisende Hulp AMC
Volgend artikelVogelgriep H5N8 verspreid door wilde trekvogels
Ik heb mij gespecialiseerd in interactief nieuws voor zorgverleners, zodat zorgverleners elke dag weer op de hoogte zijn van het nieuws wat voor hen relevant kan zijn. Zowel lekennieuws als nieuws specifiek voor zorgverleners en voorschrijvers. Social Media, Womens Health, Patient advocacy, patient empowerment, personalized medicine & Zorg2.0 zijn voor mij speerpunten om extra aandacht aan te besteden. Ik studeerde Fysiotherapie en Health Care bedrijfskunde. Ik heb veel ervaring in diverse functies in de medische- , farmaceutische industrie en de gezondheidszorg. En heb brede medische kennis van de meeste specialismen in de zorg. Ik ga jaarlijk naar de meeste toonaangevende medisch congressen in Europa en Amerika om mijn kennis up-to-date te houden en bij te blijven op de laatste ontwikkelingen en innovaties De berichten van mij op deze weblog vormen geen afspiegeling van strategie, beleid of richting van een werkgever noch zijn het werkzaamheden van of voor een opdrachtgever of werkgever.