Ziek door stress

1
253

vera-brinksVoor de één leidt een stressvolle situatie tot een trauma, de ander gaat rustig door. Dit verschil is genetisch bepaald. Het toedienen van hormonen zou trauma’s tegen kunnen gaan. Onderzoeker Vera Brinks van de Universiteit Leiden toont dit aan in haar proefschrift. ‘Stress helpt de mensen om belangrijke gebeurtenissen te onthouden. Als je eten aan het zoeken bent en een leeuw je pad kruist, dan heb je in het vervolg een grotere overlevingskans wanneer je onthoudt waar je de leeuw tegenkwam’. Maar sommige mensen kunnen de herinnering aan een traumatische ervaring niet meer loslaten, ze zijn prikkelbaar en hebben concentratieproblemen.

Stress: waarom wordt de een er ziek van en de ander niet? Genetische verschillen in de werking van stresshormonen bieden mogelijk een verklaring, blijkt uit onderzoek van Vera Brinks. Op 19 februari verdedigt zij haar proefschrift. Vera Brinks: ‘Onderzoek bij muizen helpt ons beter te begrijpen hoe het angstgeheugen bij mensen met een post-traumatische stress-stoornis werkt.’

Brinks onderzocht welke effecten corticosteroïden hebben op de hersenen. ‘Corticosteroïden hechten zich in de hersenen aan twee verschillende soorten receptoren: MR en GR,’ vertelt Brinks. ‘Via deze receptoren beïnvloeden corticosteroïden onze emoties en leer- en geheugenprocessen.’ Om zicht te krijgen op de afzonderlijke rol van MR en GR nam Brinks muizen als onderzoeksobject. Activitatie van MR en GR is bij muizen eenvoudig te manipuleren. Bijkomend voordeel van muizen is dat zij gemakkelijk genetisch te modificeren zijn. Dat stelde Brinks in staat om de invloed van genetische verschillen op het effect van stress te onderzoeken.

Verontrustend detail: muizen raakten hun traumatische herinneringen niet meer kwijt wanneer Brinks een van de receptoren, de MR, genetisch uitschakelde. Het verband met PTSS is ook hier gemakkelijk gelegd. ‘Muizenstammen vormen een goed model om de ontwikkeling en uitdoving van het angstgeheugen in PTSS-patienten te bestuderen,’ zegt Brinks. Haar onderzoek biedt bovendien aanknopingspunten voor de behandeling van de aandoening. ‘Misschien zijn soldaten met een bepaalde genetische opmaak er wel bij gebaat als zij preventief stresshormonen toegediend krijgen na een traumatische gebeurtenis, om hen zo te beschermen tegen traumatische herinneringen. Bij andere soldaten zouden de herinneringen daardoor mogelijk juist versterkt worden.’

Voorlopig is zo’n scenario nog toekomstmuziek, realiseert Brinks zich. De stap van muis naar mens is een grote, dus vervolgonderzoek is noodzakelijk. Brinks is blij dat ze daar een startpunt voor heeft kunnen bieden. ‘Ik vind het belangrijk dat anderen iets hebben aan de uitkomsten van mijn onderzoek.’

Brinks verrichtte haar onderzoek in een laboratorium van het Leiden/Amsterdam Center for Drug Research. De promovenda liet bijnierloze muizen herhaaldelijk naar een lekkernij zoeken op verschillende plaatsen. Door in verschillende doses een stresshormoon toe te dienen, manipuleerde Brinks de activatie van MR en GR. Haar belangrijkste observatie: muizen met zowel GR- als MR-activatie waren gemotiveerder, waren minder angstig en onthielden beter waar de lekkernij te vinden was. ‘Emotie verbetert de cognitieve prestatie,’ concludeert Brinks. Voorbij een optimum leidde nog sterkere GR-activatie echter tot een dermate hoge emotionele reactiviteit dat het leren achteruit ging.

De conclusie lijkt eenvoudig: te veel stresshormoon schaadt het geheugen. Maar zo simpel is het niet, ontdekte Brinks. Het effect van stresshormonen blijkt niet alleen afhankelijk van de dosis, maar ook van de genetische opmaak van de muis. Brinks kwam hier achter door twee genetisch verschillende muizenstammen met elkaar te vergelijken. Toediening van een stresshormoon bleek de herinnering aan een traumatische gebeurtenis te verminderen ófte versterken, afhankelijk van de genetische achtergrond van de muizen. Bovendien was het tijdstip van toediening van het hormoon van groot belang.

1 REACTIE

  1. En de volgende stap is om zaken die normaal zijn als ziekte te bestempelen die behandeld moeten worden, want die injectievloeistoffen bederven anders…. in naam der wetenschap dus enge dingen toepassen.

Comments are closed.